Page semi-protected

Çin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezintiye atla Aramaya atla

Çin Halk Cumhuriyeti

  • 中华人民共和国 ( Çince )
  • Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó ( Pinyin )
Marş: 义勇军 进行曲
Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ
(" Gönüllülerin Yürüyüşü ")
Land controlled by the People's Republic of China shown in dark green; land claimed but uncontrolled shown in light green.
Koyu yeşil renkte gösterilen Çin Halk Cumhuriyeti tarafından kontrol edilen arazi; arazi talep edilmiş ancak kontrol edilmemiş, açık yeşil renkte gösterilmiştir.
BaşkentPekin
39 ° 55′N 116 ° 23′E / 39.917°N 116.383°E / 39.917; 116.383
En büyük şehirŞangay
Resmi dillerStandart Çince [a]
Tanınan bölgesel diller
Resmi yazıBasitleştirilmiş Çince [b]
Etnik gruplar
  • Çoğunluk Han Çinlileri
    • % 1.30 Zhuang
    • % 0.86 Mançu
    • % 0.79 Uygur
    • % 0,79 Hui
    • % 0.72 Miao
    • % 0.65 Yi
    • % 0.62 Tujia
    • % 0.47 Moğol
    • % 0.44 Tibet
    • % 0.26 Bouyei
    • % 0.15 Koreli
    • ve diğerleri
Din
(2020) [1]
  • % 74,5 Din / Halk Yok
  • % 18.3 Budizm
  • % 5.2 Hristiyanlık
  • % 1.6 İslam
  • 0.4% Diğer
Demonim (ler)Çince
DevletÜniter Marksist-Leninist [2] tek partili sosyalist cumhuriyet [3]
•  ÇKP Genel Sekreteri , Başkan [d] ve
Askeri Başkan [e]
Xi Jinping
•  Premier
Li Keqiang
•  Kongre Başkanı
Li Zhanshu
•  CPPCC Başkanı [f]
Wang Yang
• 1. ÇKP Sekretaryası Üyesi
Wang Huning
•  ÇKP Disiplin Sekreteri
Zhao Leji
• 1. Başbakan Yardımcısı
Han Zheng
•  Başkan Yardımcısı
Wang Qishan [g]
•  Denetim Komisyonu Direktörü
Yang Xiaodu
•  Baş Yargıç
Zhou Qiang
•  Başsavcı
Zhang Jun
YasamaUlusal Halk Kongresi
Oluşumu
•  İlk imparatorluk öncesi hanedanı
c.  MÖ 2070
•  İlk imparatorluk hanedanı
MÖ 221
•  Cumhuriyet kuruldu
1 Ocak 1912
•  Halk Cumhuriyeti'nin İlanı
1 Ekim 1949
•  İlk anayasa
20 Eylül 1954
•  Mevcut anayasa
4 Aralık 1982
•  En son idare kabul edildi
20 Aralık 1999
Alan
• Toplam
9.596.961 km 2 (3.705.407 mil kare) [h] [6] ( 3./4. )
• Su (%)
2.8 [i]
Nüfus
• 2019 tahmini
Increase1.400.050.000 [8] ( 1. )
• 2010 sayımı
1.340.910.000 [8] ( 1. )
• Yoğunluk
145 [9] / km 2 (375,5 / mil kare) ( 83. )
GSYİH  ( PPP )2020 tahmini
• Toplam
Increase24,2 trilyon ABD doları [10] ( 1. )
• Kişi başına
Increase17.206 ABD Doları [10] ( 73. )
GSYİH  (nominal)2020 tahmini
• Toplam
Increase14,9 trilyon ABD Doları [10] [j] ( 2. )
• Kişi başına
Increase10.839 ABD Doları [10] ( 59. )
Gini  (2018)Negative increase 46.7 [11]
yüksek
İGE  (2019)Increase 0,761 [12]
yüksek  ·  85.
Para birimiRenminbi (yuan; ¥) [k] ( CNY-Renminbi) HKD-Hong Kong) MOP-Makao )
Saat dilimiUTC +8 ( Çin Standart Saati )
Tarih formatı
  • yyyy-aa-gg
  • veya yyyymd
  • ( CE ; CE-1949 )
Sürüş tarafısağ (anakara); Sol (Hong Kong ve Makao)
Arama kodu+86 (anakara); +852 (Hong Kong); +853 (Makao)
ISO 3166 koduCN
İnternet TLD
  • .cn
  • . 中国
  • . 中國
  • .hk (Hong Kong)
  • .mo (Makao)

Çin , resmen Çin Halk Cumhuriyeti ( ÇHC ), Doğu Asya'da bir ülkedir . Öyle dünyanın en kalabalık ülkesi yaklaşık 1,4 milyar nüfusu ile. [8] Yaklaşık 9,6 milyon kilometrekare (3,7 milyon mi 2 ) alanı kaplayan bölge , dünyanın üçüncü veya dördüncü en büyük ülkesidir. [l] As a tek partili devlet tarafından yönetilen Çin Komünist Partisi (ÇKP), ülke resmen 23 ilde, ayrılmıştır [m] [18] beş özerk bölge , dört direk kontrollü belediyeler( Pekin , Tianjin , Şangay ve Chongqing ) ve özel yönetim bölgeleri arasında Hong Kong ve Macau .

Çin , Kuzey Çin Ovası'ndaki Sarı Nehir'in verimli havzasında dünyanın ilk medeniyetlerinden biri olarak ortaya çıktı . Çin, 1. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar iki bin yılın büyük bir bölümünde dünyanın önde gelen ekonomik güçlerinden biriydi . [19] Bin yıl boyunca, Çin'in siyasi sistemi, 21. yüzyılda Xia hanedanlığından başlayarak mutlak kalıtsal monarşilere veya hanedanlara dayanıyordu . O zamandan beri Çin birçok kez genişledi, parçalandı ve yeniden birleşti. MÖ 3. yüzyılda , Qin çekirdek Çin'i yeniden birleştirdi ve ilk Çin imparatorluğunu kurdu .. Sonraki Han hanedanı (MÖ 206 - MS 220) , kağıt yapımı ve pusulanın yanı sıra tarımsal ve tıbbi gelişmeler de dahil olmak üzere o zamanın en ileri teknolojilerinden bazılarını gördü . Buluş barut ve hareketli türü olarak Tang Hanedanı (618-907) ve Kuzey Song Hanedanı (960-1127) tamamlayan Dört Büyük Buluşlar . Yeni İpek Yolu tüccarları Mezopotamya ve Afrika Boynuzu'na kadar getirdiği için Tang kültürü Asya'da geniş bir alana yayıldı . Qing İmparatorluğu , Çin'in son hanedanı,uğradığı ağır kayıplar yabancı emperyalizme. Çinli monarşi ile 1912 yılında çöktü 1911 Devrimi , Çin Halk Cumhuriyeti (ROC) değiştirilmiştir Qing hanedanlığı . Çin, II.Dünya Savaşı sırasında Japonya İmparatorluğu tarafından işgal edildi . Çin İç Savaşı sonuçlandı CCP açtı zaman tarafından 1949 yılında topraklarının bir bölümü Mao Zedung kurulan üzerine Çin Halk Cumhuriyeti Çin'de ise Kuomintang ROC hükümeti asılı halde geri çekildi adasına Tayvan . [n] Hem ÇHC hem de ÇHC şu anda Çin'in tek meşru hükümeti olduğunu iddia ediyor ve bu , Birleşmiş Milletler'in ÇHC'yi 1971'deki tüm BM konferanslarında Çin'i temsil edecek hükümet olarak kabul etmesinden sonra bile devam eden bir anlaşmazlıkla sonuçlanıyor .

Yana Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşundan 1949 yılında, Çin bir olmuştur üniter tek partili sosyalist cumhuriyet ve kalan birkaç biridir sosyalist devletler . Ülke olan daimi üyesi arasında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi beri yerine ROC Çin gibi birçok taraflı ve bölgesel işbirliği örgütleri bir kurucu üyesidir 1971 yılında Asya Altyapı Yatırım Bankası , Yeni Kalkınma Bankası , Şanghay İşbirliği Örgütü ve Bölgesel Kapsamlı Ekonomik OrtaklıkBRICS ülkeleri ve Doğu Asya Zirvesi üyesidir . Bu düşük arasında yer alıyor uluslararası ölçümlerdeki sivil özgürlükler , hükümet şeffaflık , basın özgürlüğü , din ve etnik azınlıkların özgürlük ve uygulamaları kitle sansür ve kitle gözetim ile vatandaşlarının Büyük Firewall internete kontrol erişimi. Ülke, ÇHC'nin kuruluşundan bu yana devam eden Uygur soykırımı gibi insan hakları ihlallerine, siyasi ve dini baskılara karıştı.. Çin, 1989 Tiananmen Meydanı protestoları ve 2019-20 Hong Kong protestoları da dahil olmak üzere barışçıl gösterileri şiddetle bastırdı .

Sonra ekonomik 1978 yılında reformlar ve girişinden içine Dünya Ticaret Örgütü 2001 yılında, Çin ekonomisi haline geldi , nominal GSYİH ile en büyük ikinci ülke 2010 yılında ve büyüdü PPP tarafından dünyanın en büyük Çin Dünyanın en olduğu 2014 yılında en hızlı büyüyen büyük ekonomisi, [20] dünyanın ikinci en zengin ulus , ve dünyanın en büyük üreticisi ve ihracatçısı . Ulus dünyanın sahiptir büyük ayakta ordu -the Halk Kurtuluş Ordusu -the ikinci büyük savunma bütçesi ve tanınırnükleer silah durumu . Çin, büyük ekonomisi ve güçlü ordusu nedeniyle yükselen bir süper güç olarak nitelendirildi .

Etimoloji

Abraham Ortelius'un hazırladığı bu 1570 haritasında Çin (bugünkü Guangdong ), Mangi ( Xanton'un iç kesimleri ) ve Cataio ( Çin'in iç kesimleri ve Chequan ve başkent Cambalu , Xandu ve bir mermer köprü dahil ) hepsi ayrı bölgeler olarak gösterilmektedir.

"Çin" kelimesi İngilizcede 16. yüzyıldan beri kullanılmaktadır; ancak bu dönemde Çinliler tarafından kullanılan bir kelime değildi. Kökeni Portekizce , Malayca ve Farsça üzerinden eski Hindistan'da kullanılan Sanskritçe Chīna kelimesine kadar izlenmiştir . [21]

"China" görünür Richard Eden 'ın 1555 çeviri [o] 1516 derginin Portekizli kaşif Duarte Barbosa . [p] [21] Barbosa'nın kullanımı, Sanskritçe Cīna ( चीन ) ' dan türetilen Farsça Chīn ( چین )' den türetilmiştir . [26] Cina ilk başlarında kullanılan Hindu dahil, kitapsız Mahabharata (5. yy M.Ö.) ve Manu Yasaları (2 yüzyıl). [27] 1655'te Martino Martini Çin kelimesinin nihayetinde Qin hanedanının adından (MÖ 221–206) türetildiğini öne sürdü . [28] [27] Bu türetme hala çeşitli kaynaklarda verilse de, [29] Oxford İngilizce Sözlüğüne göre Sanskritçe kelimenin kökeni bir tartışma konusudur . [21] Alternatif öneriler Yelang ve Jing veya Chu durumunun isimlerini içerir . [27] [30]

Modern devletin resmi adı "Çin Halk Cumhuriyeti" dir ( Basit Çince :中华人民共和国; geleneksel Çin :中華人民共和國; pinyin : Zhonghua Renmin Gònghéguó ). Daha kısa biçim, zhōng'den ("merkezi") "Çin" Zhōngguó (中国;中國) ve Batı Zhou hanedanlığı döneminde kraliyet demesnesine referansla geliştirilen guó ("eyalet") [q] ' dur .[r] Daha sonra Luoyi (bugünkü Luoyang) çevresindeki alana ,Doğu Zhou ve daha sonra Çin'in Orta Ovası , Qing yönetimindeki devletin ara sıra eşanlamlısı olarak kullanılmadan önce . [32] Huaxia halkını "barbar" olarak algılananlardan ayırmak için genellikle kültürel bir kavram olarak kullanıldı . [32] Zhongguo adı , İngilizce'de "Orta Krallık" olarak da çevrilmiştir . [34] Çin (PRC), bazen şu şekilde ifade edilir Halk Cumhuriyeti ayırt zaman ROC PRC den. [35] [36] [37] [38]

Tarih

Tarihöncesi

10.000 yıllık çömlek, Xianren Mağarası kültürü (MÖ 18000-7000)

Arkeolojik kanıtlar, erken hominidlerin 2.25 milyon yıl önce Çin'de yaşadığını gösteriyor . [39] hominid fosilleri Pekin Adamı , bir Homo erectus ateş kullanılır , [40] bir mağarada keşfedilmiştir Zhoukoudian yakınındaki Pekin ; 680.000 ila 780.000 yıl öncesine tarihlenmektedir . [41] ait fosilleşmiş dişler Homo sapiens (125,000-80,000 tarihlenen yıl önce ) ortaya çıkarılmasına karşın Fuyan Cave içinde Dao County , Hunan . [42] Çinceproto-yazılı varolan Jiahu , 7000 M.Ö. etrafında [43] de Damaidi yaklaşık 6000 M.Ö., [44] Dadiwan 5.800 den 5400 M.Ö. ve Banpo 5 bin BCE'in kalma. Bazı bilim adamları, Jiahu sembollerinin (MÖ 7. bin yıl) en eski Çin yazı sistemini oluşturduğunu öne sürdüler . [43]

Erken hanedan yönetimi

Geç Shang hanedanının başkenti Yinxu (MÖ 14. yüzyıl)

Çin geleneğine göre, ilk hanedan MÖ 2100 civarında ortaya çıkan Xia idi . [45] Xia hanedanı, Çin'in milenyum boyunca süren monarşilere veya hanedanlara dayanan siyasi sisteminin başlangıcını işaret etti . [46] Bilimsel kazılar 1959'da Henan , Erlitou'da erken Tunç Çağı bölgelerini bulana kadar hanedanlığın tarihçiler tarafından efsanevi olduğu düşünülüyordu. [47] Bu sitelerin Xia hanedanının mı yoksa aynı döneme ait başka bir kültürün kalıntıları mı olduğu belirsizliğini koruyor. [48] Sonraki Shang hanedanıçağdaş kayıtlar tarafından doğrulanması en erken olanıdır. [49] Shang, MÖ 17. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar doğu Çin'deki Sarı Nehir ovasına hükmetti . [50] Bunların oracle kemik komut (dan c.  1500  BCE) [51] [52] henüz bulunan Çin yazma eski formunu temsil eder [53] ve modern bir doğrudan atası Çince karakterler . [54]

Shang, MÖ 11. ve 5. yüzyıllar arasında hüküm süren Zhou tarafından fethedildi , ancak merkezi otorite feodal savaş ağaları tarafından yavaş yavaş aşındırıldı. Bazı beylikler sonunda zayıflamış Zhou'dan çıktı, artık Zhou kralına tam olarak itaat etmedi ve 300 yıllık İlkbahar ve Sonbahar döneminde sürekli olarak birbirleriyle savaştılar . Zaman olarak Savaşan Devletler döneminde 5-3 asır BCE, sol sadece yedi güçlü devletler vardı. [55]

Çin İmparatorluğu

Çin'in ilk imparatoru Qin Shi Huang , Savaşan Devletlerin duvarlarını birleştirerek Çin Seddi'ni oluşturmasıyla ünlüdür . Ancak mevcut yapının çoğu Ming hanedanına aittir .

Savaşan Devletler döneminde sonra 221 M.Ö. sona erdi Qin devlet Diğer altı krallıkları fethetti, Çin birleşen ve baskın düzeni kurulmuş otokrasiye . Qin İmparatoru Zheng kendini ilan İlk İmparator ait Qin hanedanı . Qin'in Çin'deki yasal reformlarını, özellikle Çince karakterlerin , ölçülerin , yol genişliklerinin (yani, araba akslarının uzunluğu) ve para biriminin zorla standartlaştırılmasını yürürlüğe koydu . Onun hanedanı da Yue kabileleri fethetti içinde Guangxi , Guangdong ve Vietnam. [56] Qin hanedanı, sert otoriter politikaları yaygın isyana yol açtığı için, Birinci İmparator'un ölümünden kısa süre sonra düşerek yalnızca on beş yıl sürdü. [57] [58]

Bir takiben yaygın bir iç savaşı en imparatorluk kütüphanesi sırasında Xianyang yakıldı , [s] Han hanedanı hala ethnonym hatırlanır onun halk arasında bir kültürel kimliği yaratarak, 206 M.Ö. ve CE 220 arasında Çin'i yönetmeye ortaya Han Çinlileri . [57] [58] Han ölçüde imparatorluğun topraklarını genişletti ulaşan askeri kampanyaları ile, Orta Asya, Moğolistan , Güney Kore ve Yunnan ve Guangdong kurtarılmasını ve kuzey Vietnam'ı gelen Nanyue . Orta Asya'da Han katılımı veSogdia , Himalayalar üzerinden Hindistan'a giden eski yolun yerini alarak İpek Yolu'nun kara yolunun kurulmasına yardımcı oldu . Han Çin yavaş yavaş antik dünyanın en büyük ekonomisi haline geldi. [60] Han'ın başlangıçtaki ademi merkeziyetçiliğine ve Konfüçyüsçülük lehine Qin Yasalcılık felsefesinin resmi olarak terk edilmesine rağmen , Qin'in yasal kurumları ve politikaları Han hükümeti ve halefleri tarafından kullanılmaya devam etti. [61]

Han hanedanının MÖ 2. yüzyılda genişlemesini gösteren harita

Sonra , Han hanedanının sonu olarak bilinen çekişme bir dönem Üç Krallık , ardından [62] olan merkezi rakamlar daha ölümsüzleştirildi bir bölgesinin dört Classics arasında Çin literatür . Onun sonunda, Wei hızla devrildi Jin hanedanı . Jin , gelişimsel engelli bir imparatorun yükselişi üzerine iç savaşa girdi ; Beş Barbarlar sonra işgal ve kuzey Çin hüküm Onaltı Devletleri . Siyen-piler olarak birleşik Kuzey WeiKimin İmparator Xiaowen seleflerinin ayrımcı politikaları ters ve onun konularda köklü Sinifikasyon zorlanan , büyük ölçüde Çin kültürü içine entegre. Güneyde, general Liu Yu , Liu Song lehine Jin'in tahttan çekilmesini sağladı . Bu eyaletlerin çeşitli halefleri, Kuzey ve Güney hanedanları olarak tanındı ve iki bölge sonunda 581'de Sui tarafından yeniden birleştirildi . Sui, Han'ı Çin üzerinden yeniden iktidara getirdi, tarımını, ekonomisini ve imparatorluk sınav sistemini yeniden yapılandırdı, Büyük Kanal ve Budizm'i himaye etti. Kamu işleri için askere ve Ancak, hızla düştü başarısız savaş içinde kuzey Kore yaygın huzursuzluk yarattı. [63] [64]

Sonraki Tang ve Song hanedanlarının altında Çin ekonomisi, teknolojisi ve kültürü altın bir çağa girdi. [65] Tang İmparatorluğu kontrolünü muhafaza Batı Bölgeler ve İpek Yolu, [66] kadarıyla olarak tüccarlar getirdi Mezopotamya ve Afrika Boynuzu , [67] ve sermaye yapılmış Chang'an kozmopolit kent merkezi. Ancak 8. yüzyılda Bir Lushan İsyanı ile harap olmuş ve zayıflamıştır . [68] 907'de yerel askeri yöneticiler yönetilemez hale gelince Tang tamamen parçalandı. Song hanedanı sona erdi960'taki ayrılıkçı durum , Song ve Khitan Liao arasında bir güç dengesine yol açtı . Şarkı, dünya tarihinde kağıt para basan ilk hükümet ve deniz ticaretinin yanı sıra gelişmiş gemi inşa endüstrisi tarafından desteklenen kalıcı bir daimi donanma kuran ilk Çin yönetimiydi . [69]

Song hanedanının başkenti Bianjing'deki (günümüz Kaifeng ) günlük yaşamı gösteren 12. yüzyıldan kalma Qingming Festivali Sırasında Nehir Boyunca bir detay

10. ve 11. yüzyıllar arasında, Çin'in nüfusu, çoğunlukla orta ve güney Çin'de pirinç ekiminin yaygınlaşması ve bol miktarda gıda fazlası üretimi nedeniyle iki katına çıktı ve yaklaşık 100 milyon kişiye ulaştı. Song hanedanı ayrıca Tang döneminde Budizm'in gelişmesine [70] ve peyzaj sanatı ve porselen yeni olgunluk ve karmaşıklık düzeylerine getirilirken felsefe ve sanatın gelişmesine yanıt olarak Konfüçyüsçülüğün yeniden canlandığını gördü . [71] [72] Ancak Song ordusunun askeri zayıflığı Jurchen Jin hanedanı tarafından gözlemlendi . 1127'de Song İmparatoru Huizong ve başkent Bianjing , Jin-Song Savaşları sırasında yakalandı . Şarkının kalıntıları güney Çin'e çekildi . [73]

13. yüzyıl, Moğolların Çin'i fethini getirdi . 1271'de Moğol lideri Kublai Han , Yuan hanedanlığını kurdu ; Yuan, Song hanedanının son kalıntılarını 1279'da fethetti. Moğol istilasından önce Song China'nın nüfusu 120 milyondu; 1300'de nüfus sayımı sırasında bu sayı 60 milyona düşürüldü. [74] Zhu Yuanzhang adlı bir köylü 1368'de Yuan'ı devirdi ve Hongwu İmparatoru olarak Ming hanedanını kurdu.. Ming hanedanlığı döneminde Çin, dünyanın en güçlü donanmalarından birini ve zengin ve müreffeh bir ekonomiyi geliştirerek başka bir altın çağ yaşadı. Amiral Zheng He , Hint Okyanusu boyunca Doğu Afrika'ya kadar uzanan Ming hazine yolculuklarını bu dönemde yönetti . [75]

Qing Ming fethi ve imparatorluğun genişleme

Ming hanedanlığının ilk yıllarında Çin'in başkenti Nanjing'den Pekin'e taşındı . Kapitalizmin filizlenmesiyle Wang Yangming gibi filozoflar, Neo-Konfüçyüsçülüğü bireysellik ve dört mesleğin eşitliği kavramlarıyla daha da eleştirdi ve genişletti . [76] alim-resmi tabaka vergi boykot hareketlerine, sanayi ve ticaret destekleyici kuvveti haline gelen biraraya karşı kıtlık ve savunma ile Japon Kore istilaları (1592-1598) ve Mançu istilaları tükenmiş hazineye yol açtı. [77]

1644'te Pekin, Li Zicheng önderliğindeki köylü isyancı güçleri koalisyonu tarafından ele geçirildi . Chongzhen İmparator şehir düştüğü zaman intihar etti. Daha sonra Ming hanedanı generali Wu Sangui ile ittifak kuran Mançu Qing hanedanı , Li'nin kısa ömürlü Shun hanedanını devirdi ve ardından Qing hanedanının yeni başkenti olan Pekin'in kontrolünü ele geçirdi. [ alıntı gerekli ]

Geç imparatorluk

Taiping İsyanı'nın 19. yüzyıl tasviri (1850-1864)

Qing hanedanı 1912 yılına kadar 1644 den sürdü, Çin'in son imparatorluk olarak yer almıştır. Onun Ming fethi (1618-1683) 25 milyon cana mal ve Çin'in ekonomisi büyük ölçüde küçüldü . [78] Güney Ming sona erdikten sonra, Dzungar Hanlığı'nın daha fazla fethi Moğolistan, Tibet ve Sincan'ı imparatorluğa ekledi. [79] Merkezi otokrasi, tarıma değer verme ve ticareti kısıtlama politikası, Haijin ("deniz yasağı") ve edebi engizisyonun temsil ettiği ideolojik kontrol ile Qing karşıtı duyarlılığı kırmak için güçlendirildi.sosyal ve teknolojik durgunluğa neden oluyor. [80] [81] 19. yüzyılın ortalarında hanedan , İngiltere ve Fransa ile Afyon Savaşları'nda Batı emperyalizmini deneyimledi . Çin, ödeme tazminat, açık antlaşma limanları zorunda izin edilmiştir dokunulmazlık yabancı uyruklular için ve CEDE Hong Kong İngilizlere [82] 1842 altında Nanking Antlaşması , ilk Eşitsiz Antlaşmaları . Birinci Çin-Japon Savaşı (1894-1895) Qing Çin'in nüfuz kaybı ile sonuçlanan Kore Yarımadası'nın yanı sıra Tayvan vazgeçme Japonya . [83]

Sekiz Devlet İttifakı karşıtı yabancı yenmek için Çin'i işgal Boksörler ve Qing destekçileri. Resim, 1901'de Boxer Protokolünün imzalanmasından sonra Çin imparatorluk sarayı Yasak Şehir'de bir kutlama törenini gösteriyor .

Qing hanedanı ayrıca , özellikle Beyaz Lotus İsyanı , 1850'lerde ve 1860'larda güney Çin'i kasıp kavuran başarısız Taiping İsyanı ve kuzeybatıda Dungan İsyanı'nda (1862-77) on milyonlarca insanın öldüğü iç huzursuzluk yaşamaya başladı . 1860'ların Kendi Kendini Güçlendirme Hareketi'nin ilk başarısı , 1880'ler ve 1890'larda bir dizi askeri yenilgiyle hayal kırıklığına uğradı. [ alıntı gerekli ]

19. yüzyılda büyük Çin diasporası başladı. Göç nedeniyle kayıplar , 9 ila 13 milyon insanın öldüğü 1876-79 Kuzey Çin Kıtlığı gibi çatışmalar ve felaketlerle eklendi . [84] Guangxu bir kaleme reform planı modern kurmak 1898'de anayasal monarşiye , ancak bu planlar tarafından bertaraf edildi Cixi . 1899-1901'deki talihsiz yabancı karşıtı Boxer İsyanı , hanedanı daha da zayıflattı. Cixi bir reform programına sponsor olmasına rağmen , 1911-12 Xinhai Devrimi Qing hanedanına son verdi veÇin Cumhuriyeti . [ kaynak belirtilmeli ] Çin'in son İmparatoru Puyi 1912'de tahttan çekildi. [ kaynak belirtilmeli ]

Cumhuriyet (1912–1949)

Sun Yat-sen, ÇHC'nin 1912'de kurulduğunu ilan ediyor

Ocak 1912 tarihinde 1, Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu ve Sun Yat-sen ve Kuomintang (KMT veya Milliyetçi Partisi) geçici başkanı ilan edildi. [85] Ancak, cumhurbaşkanlığı sonradan verildi Yuan Shikai , 1915 yılında kendini ilan eski Qing general Çin İmparatoru . Halkın kınaması ve kendi Beiyang Ordusu'nun muhalefeti karşısında , cumhuriyeti yeniden kurmak zorunda kaldı. [86]

Yuan Shikai'nin 1916'daki ölümünden sonra Çin siyasi olarak parçalanmıştı. Pekin merkezli hükümeti uluslararası alanda tanındı, ancak neredeyse güçsüzdü; Bölgesel savaş ağaları topraklarının çoğunu kontrol ediyordu. [87] [88] 1920'lerin sonlarında , o zamanki Çin Cumhuriyeti Askeri Akademisi Müdürü olan Çan Kay-şek komutasındaki Kuomintang, bir dizi ustaca askeri ve siyasi manevra ile ülkeyi kendi kontrolü altında yeniden birleştirebildi. , topluca Kuzey Seferi olarak bilinir . [89] [90] Kuomintang ülkenin başkentini Nanjing'e taşıdıve Sun Yat-sen’in Çin’i modern demokratik bir devlete dönüştürmek için hazırladığı San-min programında ana hatları çizilen siyasi gelişimin bir ara aşaması olan "siyasi vesayet" i uyguladı . [91] [92] politik bölünme Çin'de savaşa Chiang zorlaştırıyordu komünist Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) kime karşı Kuomintang içinde 1927 yılından bu yana savaşan olmuştu Çin İç Savaşı . Bu savaş Kuomintang için, özellikle HKO'nun Uzun Mart'ta geri çekilmesinden sonra, Japon saldırganlığı ve 1936 Xi'an Olayı , Chiang'i İmparatorluk Japonya'sıyla yüzleşmeye zorlayana kadar başarılı bir şekilde devam etti . [93]

Çan Kay-şek ve Mao Zedong , II.Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından 1946'da birlikte kadeh kaldırıyor

Çin-Japon Savaşı (1937-1945), bir tiyatro ve İkinci Dünya Savaşı , Kuomintang ve PLA arasında huzursuz bir ittifak zorladı. Japon kuvvetleri sivil halka karşı çok sayıda savaş zulmü yaptı; toplamda 20 milyon kadar Çinli sivil öldü. [94] Japon işgali sırasında sadece Nanjing şehrinde tahminen 40.000 ila 300.000 Çinli katledildi . [95] Savaş sırasında Çin, İngiltere, ABD ve Sovyetler Birliği ile birlikte "güçlülerin vekilliği" [96] olarak anılıyordu ve Birleşik Devletler'de " Dört Büyük " olarak kabul ediliyordu .Birleşmiş Milletler Beyanı . [97] [98] Diğer üç büyük güçle birlikte Çin, II. Dünya Savaşı'nın dört büyük Müttefikinden biriydi ve daha sonra savaşın başlıca galiplerinden biri olarak kabul edildi. [99] [100] Sonra Japonya'nın teslim olması 1945 yılında, Tayvan dahil Pescadores , oldu Çinli kontrole döndü . Çin galip geldi, ancak savaşın kasıp kavurdu ve mali olarak kurutuldu. Kuomintang ve Komünistler arasında devam eden güvensizlik, iç savaşın yeniden başlamasına neden oldu. Anayasal kural 1947'de kuruldu, ancak devam eden huzursuzluk nedeniyle ÇHC anayasasının birçok hükmüÇin anakarasında asla uygulanmadı. [101]

Halk Cumhuriyeti (1949-günümüz)

Mao Zedong , 1949'da ÇHC'nin kurulduğunu ilan ediyor

Çin İç Savaşı'ndaki büyük çatışma, 1949'da Komünist Parti'nin Çin anakarasının çoğunu kontrol etmesi ve Kuomintang'ın açık denizden çekilerek topraklarını yalnızca Tayvan , Hainan ve çevresindeki adalara indirmesiyle sona erdi . 21 Eylül 1949'da Komünist Parti Başkanı Mao Zedong , Çin Halk Siyasi İstişare Konferansı'nın Birinci Genel Kurulunda [102] [103] [104] bir konuşma yaparak Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan etti [102] [103] [104] ve ardından halka açık bir açıklama ve kutlama yapıldı. içinde Tiananmen Meydanı . [105]1950'de, Halk Kurtuluş Ordusu Hainan'ı ÇHC'den [106] ele geçirdi ve Tibet'i bünyesine kattı . [107] Ancak, kalan Kuomintang güçleri 1950'ler boyunca batı Çin'de bir isyan başlatmaya devam etti . [108]

1979'da ABD Başkanı Jimmy Carter ile Deng Xiaoping

Rejim, 1 ile 2 milyon arasında toprak ağasının idamını da içeren toprak reformu yoluyla köylüler arasındaki popülaritesini pekiştirdi . [109] Çin, bağımsız bir endüstriyel sistem ve kendi nükleer silahlarını geliştirdi . [110] Çinli nüfus 1974 yılında 900 milyona, 1950 yılında 550 milyon yükselmiştir [111] Ancak, Büyük Sıçrayış , idealist masif reform projesi, sonuçlandı tahminen 15 milyon ila 35 ölüm çoğunlukla dan, 1958 ve 1961 arasında açlık. [112] [113] [114] 1966'da Mao ve müttefikleri Kültür Devrimi'ni başlattıMao'nun 1976'daki ölümüne kadar süren on yıllık bir siyasi suçlama ve toplumsal kargaşaya yol açtı. Ekim 1971'de ÇHC , Cumhuriyet'in yerini aldı ve Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi olarak koltuğunu aldı. [115]

Mao'nun ölümünden sonra , Dörtlü Çete, Hua Guofeng tarafından hızla tutuklandı ve Kültür Devrimi'nin aşırılıklarından sorumlu tutuldu. Yaşlı Deng Xiaoping , 1978'de iktidara geldi ve önemli ekonomik reformlar başlattı . Parti, yurttaşların kişisel yaşamları üzerindeki hükümet kontrolünü gevşetti ve komünler , hanehalkı ile sözleşmeli çalışma lehine kademeli olarak dağıtıldı. Bu, Çin'in planlı bir ekonomiden giderek daha açık bir piyasa ortamına sahip karma bir ekonomiye geçişine işaret ediyordu . [116] Çin bugünkü kabul edilen anayasa , 1989 yılında Aralık 1982 on 4 bastırma arasındaTiananmen Meydanı'ndaki öğrenci protestoları , Çin hükümetine çeşitli yabancı ülkelerden kınama ve yaptırım getirdi. [117]

Jiang Zemin , Li Peng ve Zhu Rongji , 1990'larda ulusa liderlik etti. Onların yönetimi altında, Çin'in ekonomik performansı tahmini 150 milyon köylüyü yoksulluktan kurtardı ve ortalama yıllık gayri safi yurtiçi hasıla büyüme oranını% 11,2 olarak sürdürdü. [118] [ daha iyi kaynağa ihtiyaç var ] [119] [ daha iyi kaynağa ihtiyaç var ] Ülke 2001 yılında Dünya Ticaret Örgütü'ne katıldı ve 2000'lerde Hu Jintao ve Wen Jiabao'nun liderliği altında yüksek ekonomik büyüme oranını sürdürdü . Bununla birlikte, büyüme aynı zamanda ülkenin kaynaklarını ve çevresini de ciddi şekilde etkiledi, [120][121] ve büyük sosyal yer değiştirmeye neden oldu. [122] [123]

Çin Komünist Partisi genel sekreteri Xi Jinping 2012'den beri hüküm sürüyor ve Çin ekonomisini [124] [125] (yapısal istikrarsızlıklardan ve yavaşlayan büyümeden muzdarip) [126] [127] [128] ve aynı zamanda tek çocuk politikasını ve hapishane sistemini de reforme etti [129] ve geniş bir yolsuzlukla mücadele baskısı başlattı . [130] 2013 yılında Çin , küresel bir altyapı yatırım projesi olan Kuşak ve Yol Girişimi'ni başlattı . [131] COVID-19 pandemik 2019 Hubei Wuhan çıktı.[132] [133]

Coğrafya

Çin anakarası için Köppen-Geiger iklim sınıflandırma haritası. [134]

Çin'in manzarası, kurak kuzeydeki Gobi ve Taklamakan çöllerinden , daha nemli güneydeki subtropikal ormanlara kadar geniş ve çeşitlidir . Himalaya , Karakurum , Pamir ve Tian Shan dağ çoğunu Çin'i ayıran Güney ve Orta Asya . Yangtze ve dünyanın en uzun altıncı nehirleri olan Yangtze ve Sarı Nehirler , Tibet Platosundan yoğun nüfuslu doğu sahiline kadar uzanır . Çin'in Pasifik Okyanusu boyunca kıyı şeridi 14.500 kilometre (9.000 mi) uzunluğundadır veBohai , Sarı , Doğu Çin ve Güney Çin denizleri. Çin, Kazak sınırından , Neolitik dönemden beri Doğu ile Batı arasında , karasal İpek Yollarının atası olan Bozkır yolu üzerinden bir iletişim arteri olan Avrasya Bozkırına bağlanır . [ alıntı gerekli ]

Manzara ve iklim

Arasında Çin yalan bölge enlemlerde 18 ° ve 54 °, N , ve boylamlarının 73 ° ve 135 ° e . Coğrafi merkezi Çin'in en Ülke Anıtı'nın Merkezi tarafından işaretlenir 35 ° 50'40.9 "N 103 ° 27'7.5" E . Çin'in manzaraları, geniş toprakları boyunca önemli ölçüde farklılık gösterir. Doğuda, Sarı Deniz ve Doğu Çin Denizi kıyıları boyunca geniş ve yoğun nüfuslu alüvyal ovalar bulunurken, kuzeydeki İç Moğol platosunun kenarlarında geniş çayırlıklar bulunur.  / 35.844694°N 103.452083°E / 35.844694; 103.452083 (Geographical center of China)baskın. Güney Çin'e tepeler ve alçak sıradağlar hakimken, orta doğu Çin'in iki büyük nehri olan Sarı Nehir ve Yangtze Nehri'nin deltalarına ev sahipliği yapıyor . Diğer büyük nehirler arasında Xi , Mekong , Brahmaputra ve Amur bulunur . Batıda, en önemlisi Himalayalar olmak üzere büyük dağ sıraları bulunur. Taklamakan ve Gobi Çölü gibi kuzeyin daha kurak manzaraları arasında yüksek platolar yer alır . Dünyanın en yüksek noktası Everest Dağı (8.848 m), Çin-Nepal sınırında yer almaktadır. [135]Ülkenin en alçak ve dünyanın üçüncü en alçak noktası, Turpan Çöküntüsü'ndeki Ayding Gölü'nün (−154 m) kurumuş göl yatağıdır . [136]

Guilin , Guangxi yakınlarındaki Li Nehri

Çin'in iklimi esas olarak kurak mevsimler ve yağışlı musonların hakimiyetindedir ve bu da kış ve yaz arasında belirgin sıcaklık farklılıklarına yol açar. Kışın, yüksek enlem bölgelerinden gelen kuzey rüzgarları soğuk ve kurudur; Yaz aylarında, kıyı bölgelerinden aşağı enlemlerdeki güney rüzgarları ılık ve nemlidir. [137]

Çin'deki önemli bir çevre sorunu , çöllerinin , özellikle Gobi Çölü'nün devam eden genişlemesidir . [138] [139] 1970'lerden beri dikilen bariyer ağaç hatları kum fırtınalarının sıklığını azaltmasına rağmen , uzun süreli kuraklık ve kötü tarım uygulamaları her bahar kuzey Çin'i saran ve ardından Japonya dahil Doğu Asya'nın diğer bölgelerine yayılan toz fırtınalarına neden oldu ve Kore. Çin'in çevre gözlemcisi SEPA , 2007'de Çin'in çölleşmeye yılda 4,000 km 2 (1.500 sq mi) kaybettiğini belirtti . [140] Su kalitesi, erozyon ve kirlilik kontrolüÇin'in diğer ülkelerle ilişkilerinde önemli konular haline geldi. Erime buzullar Himalayalar'da potansiyel neden olabilecek su sıkıntısı milyonlarca insanın yüzlerce. [141] Akademisyenlere göre , Çin'deki iklim değişikliğini 1,5 ° C (2,7 ° F) ile sınırlamak için Çin'deki kömürden karbon yakalama olmaksızın elektrik üretiminin 2045 yılına kadar aşamalı olarak durdurulması gerekiyor. [142]

Çin'in büyük bir kısmı tarıma çok uygun bir iklime sahiptir ve ülke dünyanın en büyük pirinç, buğday, domates, patlıcan, üzüm, karpuz, ıspanak ve diğer birçok ürün üreticisi olmuştur. [143]

Biyoçeşitlilik

Bir dev panda , Çin'in en ünlü tehlike altındaki ve endemik de türler, Damızlık Dev Panda Chengdu Araştırma Base in Sichuan

Çin 17 biridir megadiverse ülkelerde , [144] dünyanın başlıca iki yatan biyocoğrafi alemlerde : Palearktik ve Indomalayan . Bir ölçüye göre Çin, 34.687'den fazla hayvan ve vasküler bitki türüne sahip ve bu da onu Brezilya ve Kolombiya'dan sonra dünyanın en çok biyolojik çeşitliliğe sahip üçüncü ülkesi yapıyor . [145] Ülke, Rio de Janeiro Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi'ni 11 Haziran 1992'de imzaladı ve 5 Ocak 1993'te sözleşmeye taraf oldu. [146] Daha sonra bir Ulusal Biyoçeşitlilik Stratejisi ve Eylem Planı hazırladı., 21 Eylül 2010 tarihinde kongre tarafından alınan bir revizyon ile. [147]

Çin, en az 551 memeli türüne (dünyadaki üçüncü en yüksek sayı), [148] 1.221 kuş türüne (sekizinci), [149] 424 sürüngen türüne (yedinci) [150] ve 333 memeli türüne ev sahipliği yapmaktadır . amfibiler (yedinci). [151] Çin'deki vahşi yaşam, dünyanın en büyük Homo sapiens nüfusu ile aynı habitatı paylaşıyor ve bu nüfusun şiddetli baskısını taşıyor . En az 840 hayvan türü, temel olarak habitat tahribatı, kirlilik ve yiyecek, kürk ve geleneksel Çin tıbbı malzemeleri için kaçak avlanma gibi insan faaliyetleri nedeniyle Çin'de tehdit altında, savunmasız veya yerel yok olma tehlikesiyle karşı karşıya . [152]Nesli tükenmekte olan yaban hayatı yasalarla korunmaktadır ve 2005 itibariyle ülke, toplam 149,95 milyon hektarlık bir alanı kaplayan 2,349'un üzerinde doğa rezervine sahiptir , bu da Çin'in toplam kara alanının yüzde 15'idir. [153] [ iyi kaynak gerekli ] Baiji Aralık 2006. 12 sönmüş doğrulandı [154]

Çin, 32.000'den fazla damarlı bitki türüne sahiptir [155] ve çeşitli orman türlerine ev sahipliği yapmaktadır. Ülkenin kuzeyindeki soğuk iğne yapraklı ormanlar hakimdir ve 120'den fazla kuş türü ile birlikte geyik ve Asya kara ayısı gibi hayvan türlerini destekler . [156] Understory nemli bir kozalaklı orman çalılıkları içerebilir bambu . Daha yüksek olarak dağ standların ardıç ve porsuk , bambu ile değiştirilir rhododendrons . SubtropikalOrta ve güney Çin'de baskın olan ormanlar, çok sayıda endemik endemik dahil olmak üzere yüksek yoğunlukta bitki türlerini destekler. Tropikal ve mevsimsel yağmur ormanları , Yunnan ve Hainan Adası ile sınırlı olmalarına rağmen , Çin'de bulunan tüm hayvan ve bitki türlerinin dörtte birini içerir. [156] Çin 10.000 kaydedilen türü vardır mantar , [157] ve bunların, yaklaşık 6000 olan yüksek mantar . [158]

Çevre

Üç Geçit Barajı dünyanın en büyük hidroelektrik barajı olduğunu.

Son yıllarda Çin, ciddi çevresel bozulma ve kirlilikten muzdaripti . [159] [160] 1979 Çevre Koruma Yasası gibi düzenlemeler oldukça katı olmakla birlikte, yerel topluluklar ve hükümet yetkilileri tarafından hızlı ekonomik kalkınma lehine sıklıkla göz ardı edildiğinden, bunlar zayıf bir şekilde uygulanmaktadır. [161] Çin, Hindistan'dan sonra hava kirliliği nedeniyle en yüksek ölüm oranına sahip ikinci ülkedir . Ortam hava kirliliğine maruz kalmanın neden olduğu yaklaşık 1 milyon ölüm var. [162] [163] Çin olan dünyanın en büyük karbon dioksit yayıcısı , [164] ve 13. sırada yer alan büyük olarak seçildikişi başına emisyon . [165] Ülkede ayrıca önemli su kirliliği sorunları var: 2019'da Çin'deki nehirlerin% 8,2'si endüstriyel ve tarımsal atıklarla kirlenmişti ve kullanıma uygun değildi. [166] [167] Çin, 2018 Orman Manzarası Bütünlük Endeksi ortalama puanı 7,14 / 10'dur ve bu, 172 ülke arasında küresel olarak 53. sıradadır. [168]

Ancak, Çin içinde dünyanın önde gelen yatırımcı yenilenebilir enerji ve ticarileştirilmesi ile $ yalnız 2011 yılında yatırım 52 milyar; [169] [170] [171] , yenilenebilir enerji teknolojilerinin önemli bir üreticisidir ve yerel ölçekte yenilenebilir enerji projelerine büyük yatırımlar yapmaktadır. [172] [173] [174] 2015'e kadar, Çin'in enerjisinin% 24'ünden fazlası yenilenebilir kaynaklardan elde edilirken, en önemlisi hidroelektrik enerjiden elde ediliyordu : toplam 197 GW kurulu kapasitesi Çin'i dünyadaki en büyük hidroelektrik enerji üreticisi yapıyor . [175] [176]Çin aynı zamanda dünyadaki kurulu güneş fotovoltaik sistemi ve rüzgar enerjisi sistemi için en büyük güç kapasitesine sahiptir . [177] [178] Çin'in Sera gazı emisyonları vardır Dünyanın en büyük , [165] gibidir Çin'de yenilenebilir enerji . [179]

Siyasi coğrafya

ÇHC'nin bölgesel iddialarını gösteren harita.

Çin Halk Cumhuriyeti, arazi alanı [180] bakımından Rusya'dan sonra dünyanın en büyük ikinci ülkesidir ve toplam yüzölçümüne göre Rusya ve Kanada'dan sonra üçüncü en büyük ülkedir . [t] Çin'in toplam alanı genel olarak yaklaşık 9,600,000 km 2 ( 3,700,000 sq mi) olarak belirtilmektedir. [181] [ daha iyi kaynak gerekli ] Belirli alan rakamları Encyclopædia Britannica'ya göre 9.572.900 km 2 (3.696.100 sq mi) , [182] ile 9.596.961 km 2 (3.705.407 sq mi), UN Demographic Yearbook [4] veCIA World Factbook . [7]

Çin, Yalu Nehri'nin (Amnok Nehri) ağzından Tonkin Körfezi'ne kadar 22.117 km (13.743 mil) ölçüleriyle dünyanın en uzun birleşik kara sınırına sahiptir . [7] Çin 14 ulusları komşudur , başka bir ülkede daha fazla da 14 komşudur Rusya hariç [183] Çin sınırındaki Doğu Asya'da büyük bir kısmında uzanan Vietnam'ı , Laos ve Myanmar (Burma) Güneydoğu Asya'da; Güney Asya'da Hindistan , Butan , Nepal , Afganistan ve Pakistan [u] ;Orta Asya'da Tacikistan , Kırgızistan ve Kazakistan ; ve Rusya , Moğolistan ve Kuzey Kore yer İç Asya ve Kuzeydoğu Asya . Ek olarak, Çin, Güney Kore , Japonya , Vietnam ve Filipinler ile deniz sınırlarını paylaşmaktadır . [ alıntı gerekli ]

Siyaset

Büyük Halk Salonu
nerede Ulusal Halk Kongresi Toplandı
Çongnanhay , bir merkez Çin hükümeti ve Çin Komünist Partisi .

Çin anayasası , Çin Halk Cumhuriyeti'nin "işçi sınıfı önderliğindeki ve işçi ve köylü ittifakına dayanan halkın demokratik diktatörlüğü altında sosyalist bir devlet olduğunu" ve devlet organlarının "demokratik merkeziyetçilik ilkesini uyguladığını" belirtir. [184] ÇHC, açıkça komünizmi inşa etmeyi amaçlayan dünyanın tek sosyalist devletlerinden biridir . Çin hükümeti çeşitli komünist ve sosyalist olarak tarif edildi, ama aynı zamanda otoriter [185] ve korporatist , [186] birçok alanda ağır kısıtlamalarla, en önemlisi karşı internete ücretsiz erişim , basın özgürlüğü ,toplantı özgürlüğü , hakkı çocuk sahibi olmak , sosyal organizasyonların serbest oluşumunu ve din özgürlüğünü . [187] Mevcut siyasi, ideolojik ve ekonomik sistemi, liderleri tarafından " istişari demokrasi ", " halkın demokratik diktatörlüğü ", " Çin özelliklerine sahip sosyalizm " ( Marksizm Çin koşullarına uyarlanmıştır) ve " sosyalist piyasa ekonomisi" olarak adlandırılmıştır. " sırasıyla. [188] [189]Lutgard Lams'a göre, "Xi [Jinping], siyasal alanda 'Marksist-Leninist Düşünceyi' Çin özellikleriyle 'Sinicize etmek' için büyük girişimlerde bulunuyor." [190]

Komünist Parti

Çin Komünist Partisi, Çin'in kurucu ve yönetici siyasi partisidir.

2018'den beri Çin anayasasının ana gövdesi, " sosyalizmin Çin karakteristiğini belirleyen özelliğinin Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) liderliği olduğunu" ilan ediyor . [191] 2018 değişiklikleri , Çin'in fiilen tek partili devlet statüsünü anayasallaştırdı , [191] burada Genel Sekreter ( parti lideri ) eyalet ve hükümet üzerinde nihai güç ve yetkiye sahip ve Çin'in en önemli lideri olarak hizmet ediyor . [192] Şu anki Genel Sekreter Xi Jinping'dir15 Kasım 2012 tarihinde göreve başladı ve 25 Ekim 2017 tarihinde tekrar seçildi kim [193] seçim sistemi piramidal olduğunu. Yerel Halk Kongreleri doğrudan seçilir ve Ulusal Halk Kongresi'ne (NPC) kadar olan Halk Kongrelerinin daha yüksek seviyeleri, hemen altındaki seviyedeki Halk Kongresi tarafından dolaylı olarak seçilir . [184]

Siyasi sistem ademi merkeziyetçi ve il ve ilçe liderleri önemli miktarda özerkliğe sahiptir. [194] Diğer sekiz siyasi partinin NPC'de ve Çin Halkı Siyasi Danışma Konferansı'nda (CPPCC) temsilcileri var . [195] [ daha iyi bir kaynağa ihtiyaç var ] Çin, Leninist " demokratik merkeziyetçilik " ilkesini destekliyor [184], ancak eleştirmenler seçilmiş Ulusal Halk Kongresi'ni " lastik damga " organı olarak tanımlıyor . [196]

Devlet

Xi Jinping
ÇKP Genel Sekreteri ve Başkanı
Li Keqiang
Premier
Li Zhanshu
Kongre Başkanı

Başkan itibari olan devlet başkanı tarafından seçilen, Ulusal Halk Kongresi . Premier olan hükümetin başı başkanlık, Devlet Konseyi dört yardımcısı prömiyerler oluşan ve bakanlıklar ve komisyon başkanları. Görevdeki başkan Xi Jinping de, Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri ve Merkez Askeri Komisyonu Başkanı onu Çin'in yapım olağanüstü liderdir . Görevdeki başbakan, aynı zamanda CPC Politbüro Daimi Komitesi'nin kıdemli bir üyesi olan Li Keqiang'dır., Çin'in fiili en üst düzey karar alma organı. [197] [198]

Köy ve kasaba düzeyinde açık çekişmeli seçimler yapıldığı için siyasi liberalleşmeye doğru bazı adımlar atıldı. [199] [ daha iyi kaynağa ihtiyaç var ] [200] Bununla birlikte, parti hükümet atamaları üzerinde etkili bir kontrole sahiptir: anlamlı bir muhalefetin yokluğunda, ÇKP çoğu zaman varsayılan olarak kazanır. Xi, 2017'de komünist partiyi ülke üzerindeki hakimiyetini daha da sıkılaştırmaya, parti liderliğinin birliğini sürdürmeye ve "Çin'in ulusal gençleşme rüyasını" gerçekleştirmeye çağırdı. [188] [201] Çin'deki siyasi kaygılar arasında zengin ve yoksul ile hükümetin yolsuzluğu arasında büyüyen uçurum yer alıyor. [202]Yine de, 2011 yılında yapılan bir ankete göre, hükümete ve ülkenin yönetimine yönelik halk desteği seviyesi yüksektir ve Çin vatandaşlarının% 80-95'i merkezi hükümetten memnuniyetlerini ifade etmektedir. [203]

İdari bölümler

Çin Halk Cumhuriyeti 22 bölünmüştür iller , beş özerk bölge (belirlenmiş bir azınlık grubu ile her) ve dört belediyeler -collectively "olarak anılacaktır anakara Çin " de gibi- özel yönetim bölgelerinden arasında (SAR) Hong Kong ve Makao Şampiyonası . Coğrafi olarak, Çin anakarasının 31 eyalet bölümünün tamamı altı bölgeye ayrılabilir: Kuzey Çin , Kuzeydoğu Çin , Doğu Çin , Güney Orta Çin , Güneybatı Çin ve Kuzeybatı Çin . [204]

Çin, Tayvan'ı 23. eyaleti olarak görüyor , ancak Tayvan, ÇHC'nin iddiasını reddeden Çin Cumhuriyeti (ÇOK) tarafından yönetiliyor . Tersine, ÇHC, ÇHC tarafından yönetilen tüm bölümler üzerinde egemenlik iddia ediyor. [ alıntı gerekli ]

Xinjiang Uyghur Autonomous RegionTibet (Xizang) Autonomous RegionQinghai ProvinceGansu ProvinceSichuan ProvinceYunnan ProvinceNingxia Hui Autonomous RegionInner Mongolia (Nei Mongol) Autonomous RegionShaanxi ProvinceMunicipality of ChongqingGuizhou ProvinceGuangxi Zhuang Autonomous RegionShanxi ProvinceHenan ProvinceHubei ProvinceHunan ProvinceGuangdong ProvinceHainan ProvinceHebei ProvinceHeilongjiang ProvinceJilin ProvinceLiaoning ProvinceMunicipality of BeijingMunicipality of TianjinShandong ProvinceJiangsu ProvinceAnhui ProvinceMunicipality of ShanghaiZhejiang ProvinceJiangxi ProvinceFujian ProvinceHong Kong Special Administrative RegionMacau Special Administrative RegionTaiwan ProvinceChina administrative claimed included.svg
İller ()Hak İddia Edilen İl
  • Anhui (安徽省)
  • Fujian (福建省)
  • Gansu (甘肃 省)
  • Guangdong (广东 省)
  • Guizhou (贵州 省)
  • Hainan (海南 省)
  • Hebei (河北省)
  • Heilongjiang (黑龙江 省)
  • Henan (河南省)
  • Hubei (湖北省)
  • Hunan (湖南省)
  • Jiangsu (江苏 省)
  • Jiangxi (江西省)
  • Jilin (吉林省)
  • Liaoning (辽宁 省)
  • Qinghai (青海省)
  • Shaanxi (陕西 省)
  • Shandong (山东 省)
  • Shanxi (山西省)
  • Siçuan (四川省)
  • Yunnan (云南省)
  • Zhejiang (浙江省)
  • Tayvan (台湾 省) ROChina
    tarafından yönetilmektedir
Özerk bölgeler (自治区)Belediyeler (直辖市)Özel idari bölgeler (特别 行政区)
  • Guangxi (广西壮族自治区)
  • İç Moğolistan / Nei Menggu (内蒙古自治区)
  • Ningxia (宁夏回族自治区)
  • Sincan (新疆维吾尔自治区)
  • Tibet / Xizang (西藏自治区)
  • Pekin (北京市)
  • Chongqing (重庆 市)
  • Şangay (上海市)
  • Tianjin (天津市)
  • Hong Kong / Xianggang (香港特别行政区)
  • Makao / Aomen (澳门特别行政区)

Dış ilişkiler

Çin'in diplomatik ilişkileri

ÇHC'nin 175 ülke ile diplomatik ilişkileri var ve 162'de büyükelçilikleri bulunuyor . 2019'da Çin, dünyanın en büyük diplomatik ağına sahipti. [205] [206] Onun meşruluk Çin Cumhuriyeti ve birkaç diğer ülkeler tarafından tartışmalıdır; bu nedenle sınırlı tanınmaya sahip en büyük ve en kalabalık eyalettir . 1971'de ÇHC, Çin'in Birleşmiş Milletler'deki tek temsilcisi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biri olarak Çin Cumhuriyeti'nin yerini aldı . [207] Çin ayrıca Bağlantısızlar Hareketi'nin eski bir üyesi ve lideriydi ve kendisini halagelişmekte olan ülkeler . [208] [ iyi kaynak gerekli ] Brezilya, Rusya, Hindistan ve Güney Afrika'da birlikte Çin üyesidir BRICS büyük ekonomileri gelişmekte olan grup ve grubun barındırılan üçüncü resmi zirvesine de Sanya , Hainan Nisan 2011'de [209]

Onun yorumlanması altında Tek Çin politikası , Pekin bunu diğer ülke Çin Cumhuriyeti hükümeti ile Tayvan ve sunucularının resmi bağlarına iddiasını kabul ettiğini diplomatik ilişkileri kuran bir ön şart haline getirmiştir. [ kaynak belirtilmeli ] Çinli yetkililer, yabancı ülkeler, özellikle silah satışları konusunda Tayvan'a diplomatik tekliflerde bulunduklarında [210] birçok kez protesto düzenlediler . [211]

Geçerli Çin dış politikasının çoğu söylendiğine Premier dayanmaktadır Çu Enlay 'ın Barışçıl Birlikte Yaşama Beş İlkeleri ve ayrıca ideolojik farklılıklara rağmen devletler arasındaki diplomatik ilişkileri teşvik 'homojenlik olmadan uyum' kavramının, tarafından tahrik edilmektedir. [212] Bu politika, Çin'in Zimbabwe , Kuzey Kore ve İran gibi Batı ülkeleri tarafından tehlikeli veya baskıcı olarak kabul edilen devletleri desteklemesine yol açmış olabilir . [213] Çin'in Rusya ile yakın bir ekonomik ve askeri ilişkisi vardır [214] ve iki devlet, BM Güvenlik Konseyi'nde genellikle birlikte oy kullanır.[215] [216] [217]

Ticaret ilişkileri

21 Mayıs 2014'te Çin ve Rusya 400 milyar dolarlık doğalgaz anlaşması imzaladı . Şu anda Rusya, Çin'e doğal gaz sağlıyor.

Çin, ithalat ve ihracat toplamıyla ölçüldüğünde 2013 yılında dünyanın en büyük ticaret ülkesi oldu. [218] 2016 itibarıyla Çin, 124 diğer ülkenin en büyük ticaret ortağıydı. [219] Çin , 2001 yılında Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) üye oldu. 2004'te, bölgesel güvenlik sorunları için bir forum olarak tamamen yeni bir Doğu Asya Zirvesi (EAS) çerçevesi önerdi . [220] ASEAN Plus Three , Hindistan, Avustralya ve Yeni Zelanda'yı içeren EAS, açılış zirvesini 2005'te düzenledi. [ Kaynak belirtilmeli ]

Çin, Amerika Birleşik Devletleri ile uzun ve karmaşık bir ticaret ilişkisine sahiptir. 2000 yılında Amerika Birleşik Devletleri Kongresi , Çin ile "kalıcı normal ticaret ilişkilerini" (PNTR) onaylayarak, Çin'in diğer birçok ülkeden gelen mallarla aynı düşük tarifelerle ihracat yapmasına izin verdi. [221] Çin, en önemli ihracat pazarı olan Amerika Birleşik Devletleri ile önemli bir ticaret fazlasına sahiptir. [222] 2010'ların başlarında, ABD'li politikacılar Çin yuanının önemli ölçüde düşük değerlendiğini ve Çin'e haksız bir ticaret avantajı sağladığını savundu . [223] [224] [225] [ güncellenmesi gerekiyor ]

Yüzyılın başından bu yana Çin, ticaret ve ikili işbirliği için Afrika ülkeleriyle ilişki kurma politikası izledi ; [226] [227] [228] 2012'de Çin-Afrika ticareti 160 milyar doların üzerinde gerçekleşti. [229] [ daha iyi kaynak gerekli ] Madison Condon'a göre "Çin, Afrika'da Dünya Bankası'ndan daha fazla altyapı projesini finanse ediyor ve kıtanın yükselen ekonomilerine milyarlarca dolar düşük faizli kredi sağlıyor." [230] Çin, Avrupa Birliği ile sağlıklı ve çok çeşitli ticaret bağlarını sürdürmektedir. [ kaynak belirtilmeli ] Çin, büyük Güney Amerika ekonomileriyle bağlarını daha da güçlendirdi,Brezilya'nın en büyük ticaret ortağı olmak [231] ve Arjantin ile stratejik bağlantılar kurmak [ kaynak belirtilmeli ] . [232] [ daha iyi kaynak gerekli ]

İpek Yolu Planı

Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi , son altı yılda önemli ölçüde genişledi ve Nisan 2020 itibarıyla 138 ülke ve 30 uluslararası kuruluşu içeriyor. Dış politika ilişkilerinin yoğunlaştırılmasına ek olarak, buradaki odak noktası özellikle verimli ulaşım yolları inşa etmektir. Odak noktası özellikle Doğu Afrika ve Avrupa ile bağlantıları olan deniz İpek Yolu üzerinedir ve Gwadar , Kuantan , Hambantota , Pire ve Trieste gibi çok sayıda limanda Çin yatırımları veya ilgili niyet beyanları bulunmaktadır . Bununla birlikte, Kuşak ve Yol programı kapsamında verilen bu kredilerin çoğu sürdürülemez ve Çin, çeşitli taleplerle karşı karşıya kalmıştır.borçlu ülkelerden borç muafiyeti . [233] [234]

Bölgesel anlaşmazlıklar

Tayvan
ÇHC ile komşu devletler arasındaki bölgesel anlaşmazlıkları gösteren harita. Daha büyük bir harita için buraya bakın .

Çin İç Savaşı'ndan sonra kuruluşundan bu yana , ÇHC, kendi topraklarının bir parçası olarak, bugün yaygın olarak Tayvan olarak bilinen ayrı bir siyasi varlık olan Çin Cumhuriyeti ( ÇHC) tarafından yönetilen bölgeleri talep etti . O bakımından Tayvan adasını onun kadar Tayvan Eyaleti , Kinmen ve Matsu bir parçası olarak Fujian Eyaleti ve adalar ROC kontrolleri Güney Çin Denizi'nde bir parçası olarak Hainan Eyaleti ve Guangdong Eyaleti . Bu iddialar, karmaşık Boğazlar arası ilişkiler nedeniyle tartışmalı.ÇHC'nin Tek Çin politikasını en önemli diplomatik ilkelerinden biri olarak ele almasıyla. [235] [ daha iyi kaynak gerekli ]

Kara sınırı anlaşmazlıkları

Çin, kara sınırlarını 14 komşu ülkeden 12'si ile çözdü ve çoğunda önemli ödünler verdi. [236] [237] [238] 2020 itibarıyla Çin'in şu anda yalnızca Hindistan ve Butan ile tartışmalı bir kara sınırı var . [ alıntı gerekli ]

Deniz sınırı anlaşmazlıkları

Çin ayrıca, Senkaku Adaları ve Scarborough Shoal gibi Doğu ve Güney Çin Denizlerindeki birkaç küçük adanın mülkiyeti nedeniyle birden fazla ülke ile denizcilik anlaşmazlıklarına da karışmaktadır . [239] [240]

Sosyopolitik sorunlar ve insan hakları

2017 yılında hükümet gözetimindeyken organ yetmezliğinden ölen Çinli Nobel Barış Ödülü sahibi Liu Xiaobo'nun anısına Mart

Çinli demokrasi hareketi , sosyal aktivistler ve Çin Komünist Partisi'nin bazı üyeleri sosyal ve politik reform gereğine inanmaktadır. Çin'de 1970'lerden beri ekonomik ve sosyal kontroller önemli ölçüde gevşetilirken, siyasi özgürlük hala sıkı bir şekilde sınırlandırılmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti Anayasası vatandaşların "temel haklar" içerdiğini bildiren Konuşma özgürlüğü , basın özgürlüğü , adil yargılanma hakkı , din özgürlüğü , genel oya ve mülkiyet haklarını. Bununla birlikte, uygulamada, bu hükümler devlet tarafından cezai kovuşturmaya karşı önemli bir koruma sağlamaz. [241] [242] Hükümet politikalarına ve iktidardaki Komünist Partiye yönelik bazı eleştirilere tolerans gösterilse de, siyasi konuşma ve bilgi sansürü, özellikle de internette [243] [244] toplu eylemi önlemek için rutin olarak kullanılmaktadır. [245] 2020 yılına kadar Çin, tüm vatandaşlarına nasıl davrandıklarına bağlı olarak kişisel bir "Sosyal Kredi" puanı vermeyi planlıyor. [246] [ güncellenmesi gerekiyor ] Şu anda birkaç Çin şehrinde denenmekte olan Sosyal Kredi Sistemi [ güncellenmesi gerekiyor ]büyük veri analizi teknolojisini kullanan bir kitle gözetleme biçimi olarak kabul edilir . [247] [248]

Yabancı hükümetler, yabancı basın kuruluşlarına ve çok sayıda STK eleştirdi Çin'in insan hakları sicilini yaygın iddia, sivil haklar böyle yargısız alıkoyma gibi ihlalleri zorla kürtaj , [249] zorla itiraflar, işkence , temel hakların kısıtlamalar, [187] [ 250] ve ölüm cezasının aşırı kullanımı . [251] [252] Hükümet , 1989 Tiananmen Meydanı protestolarında olduğu gibi, "sosyal istikrar" için potansiyel bir tehdit olarak gördüğü popüler protestoları ve gösterileri bastırıyor . [253]

Çin devlet düzenli olarak büyük ölçekli baskı ve insan hakları ihlalinden suçlanıyor Tibet [254] ve Sincan'da , [255] şiddetli polis baskınlarıyla dahil dini bastırma Çinli ülke çapında. [256] [257] Çin'deki Müslüman Uygur azınlığın en az bir milyon üyesi, tutukluların siyasi düşüncelerini, kimliklerini ve dini inançlarını değiştirmeyi amaçlayan "Mesleki Eğitim ve Öğretim Merkezleri" olarak adlandırılan toplu gözaltı kamplarında gözaltına alındı . [258] göre , ABD Dışişleri , eylemler siyasi dahilBu tesislerde beyin yıkama , işkence , fiziksel ve psikolojik taciz, zorla kısırlaştırma , cinsel istismar ve zorla çalıştırma yaygındır. [259] Devlet ayrıca, yurtdışındaki muhabirleri aile üyelerini gözaltına alarak korkutarak, Sincan'daki gerginliklerin açık deniz raporlarını kontrol altına almaya çalıştı. [260] 2020 raporuna göre, Çin'in Uygurlara yönelik muamelesi BM'nin soykırım tanımına uyuyor [261] ve birkaç grup BM soruşturması için çağrıda bulundu. [262] Ocak 2021 19 tarihinde, ABD Dışişleri Bakanı , Mike PompeoAmerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı'nın Çin tarafından Uygurlara karşı "soykırım ve insanlığa karşı suçlar" işlendiğine karar verdiğini duyurdu . [263]

2019–20 Hong Kong protestoları

Pew Araştırma Merkezi'nden 2014 ve 2017'de yapılan küresel araştırmalar , Çin hükümetinin din üzerindeki kısıtlamalarını, ülkedeki dini bağlantılı sosyal düşmanlıklar için düşük ila orta dereceli sıralamalara rağmen, dünyadaki en yüksekler arasında sıraladı. [264] [265] Küresel Kölelik Endeksi 3,8 milyon kişi "Modern koşullarında yaşıyordu fazla 2016 yılında tahmin köleliğin insan kaçakçılığı kurbanları, zorla çalıştırma, zorla evlilik, çocuk işçiliği dahil olmak üzere" veya nüfusun% 0.25 ve devletin dayattığı zorunlu çalıştırma. Devletin dayattığı zorunlu sistem 2013 yılında resmen kaldırıldı, ancak çeşitli uygulamalarının ne ölçüde durdurulduğu net değil. [266]Çin ceza sistemi, Laogai ("emek yoluyla reform") başlığı altında yer alan işçi hapishanesi fabrikaları, gözaltı merkezleri ve yeniden eğitim kamplarını içermektedir . Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Laogai Araştırma Vakfı, topluca Laogai olarak bilinen binden fazla köle işçi hapishanesi ve kampı olduğunu tahmin ediyordu. [267]

2019'da bir çalışma , organların etik olmayan bir şekilde Çinli mahkumlardan elde edildiği korkusuyla organ nakli üzerine 400'den fazla bilimsel makalenin toplu olarak geri çekilmesi çağrısında bulundu . Hükümet her yıl 10.000 nakil yapıldığını söylese de, hastane verileri her yıl 60.000 ila 100.000 arasında organ nakledildiğini gösteriyor. Rapor, bu boşluğun infaz edilen vicdan mahkumları tarafından kapatıldığına dair kanıtlar sağladı . [268]

Askeri

Doğu Sibirya'daki büyük ölçekli askeri tatbikat Vostok 2018 sırasında zırhlı araçlara konulan Çin, Rusya ve Moğol ulusal bayrakları

2,3 milyon aktif askeriyle Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), Merkez Askeri Komisyonu (CMC) komutasındaki dünyanın en büyük askeri gücüdür . [269] Çin, yalnızca Kuzey Kore'nin ardından ikinci en büyük askeri yedek kuvvete sahip . PLA, Kara Kuvvetleri (PLAGF), Deniz Kuvvetleri (PLAN), Hava Kuvvetleri (PLAAF) ve Halk Kurtuluş Ordusu Roket Kuvveti'nden (PLARF) oluşur. [ kaynak belirtilmeli ] Çin hükümetine göre, Çin'in 2017 için askeri bütçesi 151,5 milyar ABD doları olarak gerçekleşti ve bu, dünyanın en büyük ikinci askeri bütçesini oluşturuyoraskeri harcamalar-GSYİH oranı GSYH'nin % 1,3'ü ile dünya ortalamasının altında olmasına rağmen . [270] Ancak, SIPRI ve ABD Savunma Bakanlığı da dahil olmak üzere birçok yetkili , Çin'in resmi bütçeden çok daha yüksek olduğu iddia edilen gerçek askeri harcama seviyesini bildirmediğini savunuyor. [270] [271]

Ekonomi

Satın alma gücü paritesindeki kişi başına GSYİH'ye göre Çin ve diğer büyük gelişmekte olan ekonomiler , 1990–2013. Çin'in (mavi) hızlı ekonomik büyümesi hemen anlaşılıyor. [272]

Çin, 2010 yılından bu yana nominal GSYİH açısından dünyanın en büyük ikinci ekonomisine sahip [273] , 2018 itibariyle yaklaşık 13,5 trilyon ABD doları (90 trilyon Yuan). [274] Satın alma gücü paritesi (SAGP GSYİH) açısından Çin ekonomisi Dünya Bankası'na göre 2014 yılından bu yana dünyanın en büyüğü olmuştur. [275] Dünya Bankası'na göre, Çin'in GSYİH'si 1978'de 150 milyar dolardan 2018'de 13.6 trilyon dolara yükseldi. [276] Çin'in ekonomik büyümesi, 1978'de ekonomik reformların başlamasından bu yana sürekli olarak yüzde 6'nın üzerinde oldu . [277] Çin aynı zamanda dünyanın en büyük ihracatçısı ve ikinci en büyük ithalatçısıdırMalların. [278] 2010 ve 2019 arasında Çin'in küresel GSYİH büyümesine katkısı% 25 ila% 39 olmuştur. [279] [280]

Çin , son iki bin yılın çoğunda , refah ve düşüş döngüleri gördüğü dünyanın en büyük ekonomisine sahipti . [281] [282] 1978'de ekonomik reformların başlamasından bu yana Çin, oldukça çeşitlendirilmiş bir ekonomi ve uluslararası ticaretteki en önemli oyunculardan biri haline geldi. Rekabet gücünün başlıca sektörleri arasında imalat, perakende, madencilik, çelik, tekstil, otomobiller, enerji üretimi, yeşil enerji, bankacılık, elektronik, telekomünikasyon, emlak, e-ticaret ve turizm yer alıyor. Çin, dünyadaki en büyük on borsadan üçüne sahiptir [283] - Şangay , Hong Kong ve Shenzhen- Ekim 2020 itibarıyla birlikte 15,9 trilyon ABD dolarının üzerinde piyasa değerine sahip olanlar. [284] Çin, dünyanın en rekabetçi on finans merkezinden dördüne ( Şanghay , Hong Kong , Pekin ve Shenzhen ) sahiptir ve bu, hepsinden daha fazladır. 2020 Küresel Finans Merkezleri Endeksi'ndeki ülke . [285] Oxford Economics'in bir raporuna göre , 2035 yılına kadar Çin'in dört şehrinin (Şangay, Pekin, Guangzhou ve Shenzhen) nominal GSYİH'ya göre küresel ilk on büyük şehir arasında olacağı tahmin ediliyor . [286]

Çin, son yüz yıldır 1 numara olan ABD'yi geçtikten sonra 2010'dan beri dünyanın 1 numaralı üreticisi oldu. [287] [288] ABD Ulusal Bilim Vakfı'na göre, Çin ayrıca 2012'den beri yüksek teknoloji üretiminde 2. sırada yer alıyor . [289] Çin, Amerika Birleşik Devletleri'nin yanında dünyanın ikinci büyük perakende pazarıdır. [290] Çin, 2016'da [291] küresel pazar payının% 40'ına ve 2019'da küresel pazar payının% 50'sinden fazlasına sahip olarak e-ticarette dünyaya liderlik ediyor. [292] Çin, elektrikli araçlarda dünya lideridir. , 2018 yılında dünyadaki tüm elektrikli otomobillerin (BEV ve PHEV) yarısını üretiyor ve satın alıyor. [293]Çin, 2018 sonunda 174 GW kurulu güneş enerjisi kapasitesine sahipti ve bu, küresel güneş kapasitesinin% 40'ından fazlasını oluşturuyor. [294] [295]

Çin'de Servet

Şangay Dünya Finans Merkezi , Jin Mao Kulesi ve Şangay Kulesi, Lujiazui

2018 itibarıyla Çin, dünyada milyarder sayısında birinci, milyoner sayısında ise ikinci oldu - 658 Çinli milyarder [296] ve 3,5 milyoner vardı. [297] Credit Suisse tarafından hazırlanan küresel servet raporuna göre, 2019'da Çin, ABD'yi dünyadaki en fazla zengin insana ev sahipliği yaptı . [298] [299] Başka bir deyişle, 2019 itibariyle 100 milyon Çinli, dünyadaki en zengin bireylerin - net kişisel serveti en az 110.000 ABD doları olan - ilk% 10'luk dilimde yer almaktadır. [300] Ekim 2020 itibarıyla Çin yaklaşık 878 ile dünyanın en yüksek milyarder sayısına sahip ülkedir ve haftada yaklaşık beş oranında artmıştır. [301] [302]Göre Hurun Küresel zenginler listesinde 2020 Çin (dünyanın en iyi on şehirlerin beş ev sahipliği Pekin , Şanghay , Hong Kong , Shenzhen ve Guangzhou sırasıyla 1, 3, 4., 5. yılında, ve 10. noktalar,) tarafından herhangi bir ülkeden daha fazla olan en yüksek milyarder sayısı. [303] [304]

Bununla birlikte, kişi başına ekonomik çıktıda 60'tan fazla ülkenin (yaklaşık 180 ülkeden) gerisinde yer alıyor ve bu da onu orta-üst gelirli bir ülke yapıyor. [305] Ek olarak, gelişimi oldukça düzensiz. Büyük şehirleri ve kıyı bölgeleri, kırsal ve iç bölgelere kıyasla çok daha müreffeh. [306] Çin tarihteki diğer ülkelerden daha fazla insanı aşırı yoksulluktan kurtarmıştır [307] - 1978 ile 2018 arasında Çin aşırı yoksulluğu 800 milyon azaltmıştır. Çin, aşırı yoksulluk oranını - uluslararası standartlara göre günde 1.90 dolardan az bir gelire işaret ediyor - 1981'de% 88'den 2013'e kadar% 1.85'e düşürdü. [308] Dünya Bankası'na göre, aşırı yoksulluk içindeki Çinlilerin sayısı. 1990 ile 2013 arasında 756 milyondan 25 milyona düştü.[309] Çin'in kendi ulusal yoksulluk standartları daha yüksektir ve bu nedenle ulusal yoksulluk oranları 2017'de% 3,1 [310] ve 2018'de% 1 idi. [311] [ daha iyi kaynak gerekli ]

Ekonomik büyüme

Çin'in 1952'den 2015'e kadar nominal GSYİH trendi

1949'daki kuruluşundan 1978'in sonlarına kadar Çin Halk Cumhuriyeti, Sovyet tarzı merkezi olarak planlanmış bir ekonomiydi . Mao'nun 1976'daki ölümünün ve Kültür Devrimi'nin sonuçta sona ermesinin ardından , Deng Xiaoping ve yeni Çin liderliği , ekonomide reform yapmaya ve tek parti yönetimi altında daha pazar odaklı bir karma ekonomiye doğru ilerlemeye başladı . Tarımsal kolektifleştirme dağıtıldı ve tarım arazileri özelleştirildi, dış ticaret ise önemli bir yeni odak noktası haline geldi ve Özel Ekonomik Bölgelerin (ÖEB'ler) oluşmasına yol açtı . Verimsiz kamu iktisadi teşebbüsleri(SOE'ler) yeniden yapılandırıldı ve kârsız olanlar tamamen kapatıldı ve bu da büyük iş kayıplarına neden oldu. [ kaynak belirtilmeli ] Günümüz Çin'i esas olarak özel mülkiyet mülkiyetine dayalı bir piyasa ekonomisine sahip olarak tanımlanmaktadır [312] ve devlet kapitalizminin önde gelen örneklerinden biridir . [313] [314] Devlet, enerji üretimi ve ağır sanayi gibi stratejik "sütun" sektörlerinde hâlâ hakimdir , ancak özel girişim, 2008'de kaydedilen yaklaşık 30 milyon özel işletme ile muazzam bir şekilde genişledi. [315] [316] [ daha iyi kaynak gerekli ] [317] [318]2018'de Çin'deki özel işletmeler GSYİH'nın% 60'ını, kentsel istihdamın% 80'ini ve yeni işlerin% 90'ını oluşturuyordu. [319]

2010'ların başlarında, Çin'in ekonomik büyüme hızı, yurtiçi kredi sorunları, Çin ihracatına yönelik uluslararası talebi zayıflatan ve küresel ekonomideki kırılganlık nedeniyle yavaşlamaya başladı. [320] [321] [322] Çin'in GSYİH'si 2007'deki Almanya'nın GSYİH'sinden biraz daha yüksekti; ancak 2017'ye kadar Çin'in 12,2 trilyon dolarlık ekonomisi Almanya, İngiltere, Fransa ve İtalya'nın toplamından daha büyük hale geldi. [323] 2018'de IMF, Çin'in 2030 yılına kadar nominal GSYİH açısından ABD'yi geçeceği tahminini yineledi. [324] Ekonomistler ayrıca Çin'in orta sınıfının 2025 yılına kadar 600 milyon kişiye ulaşmasını bekliyor. [325]

Küresel ekonomide Çin

Dünya GSYİH payı (PPP) [326]
YılPaylaş
1980% 2.32
1990% 4.11
2000% 7.40
2010% 13.89
2018% 18.72

Çin üyesidir DTÖ ve 2018 yılında $ 4620000000000 ABD toplam uluslararası ticaret değeri ile dünyanın en büyük ticaret gücü [327] [328] Onun döviz rezervleri ABD 2019 tarihinden itibaren $ 3100000000000 ulaştı [329] yapma rezervleri açık ara dünyanın en büyüğü. [330] [331] 2012 yılında Çin, 253 milyar $ çeken , dünyanın en büyük doğrudan yabancı yatırım (DYY) alıcısıydı . [332] 2014 yılında, Çin'in döviz havalesi 64 milyar dolardı ve bu da onu dünyadaki en büyük ikinci para havalesi alıcısı haline getirdi. [333] Çin, 2012 yılında toplam 62,4 milyar dolarlık dış yatırımla yurtdışına da yatırım yapıyor.[332] ve Çinli şirketler tarafından yabancı firmaların bir dizi önemli devralınması. [334] Trilyonlarca dolarlık ABD Hazine bonosu tutanÇin, ABD kamu borcunun önemli bir sahibidir. [335] [336] Çin'in düşük değerli döviz kuru, diğer büyük ekonomilerle sürtüşmeye neden oldu, [224] [337] [ daha iyi kaynağa ihtiyaç var ] [338] ve aynı zamanda büyük miktarlarda sahte malürettiği için geniş çapta eleştirildi. [339] [340]

2018'de nominal GSYİH'ye göre en büyük ekonomiler [341]

2007-08 mali krizini takiben, Çinli yetkililer, uluslararası para sisteminin zayıf yönlerinin algılanmasının bir sonucu olarak ABD dolarına olan bağımlılığından aktif olarak kurtulmaya çalıştılar. [342] Bu amaçlara ulaşmak için Çin , Renminbi'nin uluslararasılaşmasını ilerletmek için bir dizi adım attı . 2008 yılında Çin dim sum tahvil piyasasını kurdu ve offshore RMB likidite havuzlarının kurulmasına yardımcı olan Sınır Ötesi Ticaret RMB Uzlaşma Pilot Projesini genişletti. [343] [344] Bunu Rusya, [345] Japonya , [346] Avustralya , [347] Singapur ile renminbi'de doğrudan ticaret yapmak için ikili anlaşmalar izledi ., [348] Birleşik Krallık, [349] ve Kanada. [350] Renminbi'nin hızla uluslararasılaşmasının bir sonucu olarak, dünyada en çok işlem gören sekizinci para birimi , yükselen bir uluslararası rezerv para birimi [351] ve IMF'nin özel çekme haklarının bir bileşeni haline geldi ; ancak kısmen renminbi'yi tamamen dönüştürülebilir bir para birimi olmaktan çıkaran sermaye kontrolleri nedeniyle, uluslararası ticaret hacimlerinde Euro, Dolar ve Japon Yeni'nin çok gerisinde kalıyor. [352]

Sınıf ve gelir eşitsizliği

Çin, 2015'ten bu yana dünyanın en büyük orta sınıf nüfusuna sahip [353] ve orta sınıf 2018'de 400 milyonluk bir büyüklüğe ulaştı. [354] Brookings Enstitüsü'nün yaptığı bir araştırma, 2020'de Çin'in orta sınıfının 1,2'ye ulaşacağını tahmin ediyor. 2027'ye kadar milyar (bugünkü ABD nüfusunun neredeyse 4 katı), dünya toplamının dörtte birini oluşturuyor. [355] Çin'de ücretler son 40 yılda çok arttı - reel (enflasyona göre ayarlanmış) ücretler 1978'den 2007'ye yedi kat arttı. [356] 2018'e gelindiğinde, Şangay gibi Çin şehirlerinde ortalama ücretler hemen hemen aynıydı Doğu Avrupa ülkelerindeki maaş kadar veya daha yüksek. [357]Çin, Ekim 2020 itibariyle yaklaşık 878 ile, haftada yaklaşık beş oranında artarak dünyanın en yüksek milyarder sayısına sahip ülkedir. [301] [302] [358] Çin'de, son birkaç on yılda artan [359] yüksek düzeyde bir ekonomik eşitsizlik var. [360] Dünya Bankası'na göre 2018'de Çin'in GINI endeksi 0,467 idi. [11]

Bilim ve Teknoloji

Tarihi

1044 CE'deki Wujing Zongyao'dan barut için bilinen en eski yazılı formül

Çin, Ming hanedanlığına kadar bir zamanlar bilim ve teknolojide dünya lideriydi . [361] Kağıt yapımı , matbaacılık , pusula ve barut ( Dört Büyük Buluş ) gibi eski Çin keşifleri ve icatları Doğu Asya, Orta Doğu ve daha sonra Avrupa'ya yayıldı. Negatif sayıları ilk kullanan Çinli matematikçilerdi . [362] [363] 17. yüzyılda Avrupa ve Batı dünyası bilimsel ve teknolojik ilerlemede Çin'i geride bıraktı. [364] Bu erken modernliğin nedenleriBüyük Uyuşmazlık , bilim adamları tarafından bu güne kadar tartışılmaya devam ediyor. [365]

19. yüzyılda Avrupalı ​​sömürge güçleri ve Japonya tarafından tekrarlanan askeri yenilgilerin ardından Çinli reformcular, Kendi Kendini Güçlendirme Hareketi'nin bir parçası olarak modern bilim ve teknolojiyi desteklemeye başladılar . Komünistler 1949'da iktidara geldikten sonra, bilimsel araştırmanın merkezi planlamanın bir parçası olduğu Sovyetler Birliği modeline dayalı olarak bilim ve teknolojiyi organize etmek için çaba gösterildi . [366] 1976 yılında Mao'nun ölümünden sonra, bilim ve teknoloji biri olarak kurulan dört modernizasyonları , [367] ve Sovyet esinlenen akademik sistem kademeli reform. [368]

Modern çağ

Shenzhen'deki Huawei genel merkezi . Huawei, dünyanın en büyük telekom ekipmanı üreticisi ve dünyadaki en büyük ikinci akıllı telefon üreticisidir . [369]

Kültür Devrimi'nin sona ermesinden bu yana [ kaynak belirtilmeli ] Çin, bilimsel araştırmalara [370] önemli yatırımlar yaptı ve Ar-Ge harcamalarında ABD'yi hızla yakalıyor. [371] [372] 2017'de Çin, bilimsel araştırma ve geliştirmeye 279 milyar dolar harcadı. [373] OECD'ye göre Çin, 2016 yılında GSYİH'sinin% 2,11'ini araştırma ve geliştirmeye (Ar-Ge) harcadı. [374] Bilim ve teknoloji, Çin'in ekonomik ve politik hedeflerine ulaşmak için hayati önem taşıyor ve bir kaynak olarak görülüyor. bazen "tekno-milliyetçilik" olarak tanımlanan bir dereceye kadar ulusal gurur. [375] göreDünya Fikri Mülkiyet Göstergeleri , Çin, 2018'de 1,54 milyon patent başvurusu aldı ve dünya çapındaki patent başvurularının neredeyse yarısını, ABD'nin iki katından fazlasını temsil ediyor. [376] [377] 2019'da Çin, uluslararası patent başvurusunda 1 numara oldu. [378] Çinli teknoloji şirketleri Huawei ve ZTE uluslararası patent 2 filers 2017 yılında üst edildi [379] [380] bilim adamları kazanmış Çin doğumlu Nobel Fizik Ödülü dört kez, Nobel Kimya Ödülü ve Fizyoloji veya Tıp kez Sırasıyla, bu bilim adamlarının çoğu Nobel ödüllü araştırmalarını batı ülkelerinde gerçekleştirdiler.[v] [ uygun olmayan sentez? ]

İlk Çin uzay limanlarından biri olan Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi

Çin, bilim, teknoloji, mühendislik ve matematiğe (STEM) vurgu yaparak eğitim sistemini geliştiriyor ; 2009 yılında Çin, 10.000'den fazla doktora mühendisi ve 500.000 BSc mezununu diğer tüm ülkelerden daha fazla mezun etti. [386] Çin de dünyanın en büyük yayıncısı oldu bilimsel makale 2016 yılında [387] gibi Çinli teknoloji şirketi Huawei ve Lenovo , telekomünikasyon ve kişisel bilgisayarlarda kullanılan dünya liderleri olmuşlardır [388] [389] [390] ve Çin süper bilgisayarlar vardır sürekli olarak arasında sıralanırdünyanın en güçlüsü . [391] [392] Çin, 2013'ten beri dünyanın en büyük endüstriyel robot pazarı olmuştur ve 2019'dan 2021'e kadar yeni kurulan robotların% 45'ini oluşturacak. [393] Çin, Küresel İnovasyon Endeksinde 14. sırada ve tek orta Gelir ekonomisi, gelişmekte olan tek ülke ve ilk 30'da yeni sanayileşmiş tek ülke . Çin, patentler, faydalı modeller, ticari markalar, endüstriyel tasarımlar ve yaratıcı mal ihracatı gibi önemli göstergelerde küresel olarak ilk sırada yer alıyor ve ayrıca 2 ( Shenzhen- Hong Kong-Guangzhou ve Pekinherhangi bir ülkeden daha fazla olan küresel ilk 5 bilim ve teknoloji kümesinin sırasıyla 2. ve 4. sıralarında). [394]

Çin uzay programının dünyanın en aktif biridir. 1970 yılında Çin ilk uydusu Dong Fang Hong I'i piyasaya sürdü ve bunu bağımsız olarak yapan beşinci ülke oldu. [395] 2003 yılında, Shenzhou 5 ile Yang Liwei'nin uzay uçuşu ile Çin, insanları bağımsız olarak uzaya gönderen üçüncü ülke oldu ; 2015 itibariyle , ikisi kadın olmak üzere on Çin vatandaşı uzaya yolculuk yaptı. 2011 yılında, Çin'in ilk uzay istasyonu modülü Tiangong-1 piyasaya sürüldü ve 2020'lerin başlarında büyük bir mürettebatlı istasyon kurma projesinin ilk adımı oldu . [396] 2013 yılında Çin,Chang'e 3 lander ve Yutu gezgini ay yüzeyine. [397] 2019'da Çin , ayın uzak tarafına bir sonda ( Chang'e 4) indiren ilk ülke oldu . [398] 2020'de Chang'e 5 , Dünya'ya ay örneklerini başarıyla iade etti ve Çin'i ABD ve Sovyetler Birliği'nden sonra bunu bağımsız olarak yapan üçüncü ülke yaptı. [399]

Altyapı

On yıllardır süren altyapı patlamasından sonra [400] Çin, dünya lideri sayısız altyapı projesi üretti: Çin dünyanın en büyük hızlı tren ağına sahip , [401] dünyanın en süper gökdelenleri , [402] dünyanın en büyük enerji santrali , [403] dünyanın en büyük enerji üretim kapasitesi, [404] bir küresel uydu navigasyon sistemi dünyadaki uyduların en çok sayıda, [405] ve başlattıysa Kemer ve Yol Girişimi, yılda 50-100 milyar ABD Doları tutarında fon sağlayan büyük bir küresel altyapı inşa girişimi. [406] Kuşak ve Yol Girişimi, modern tarihin en büyük kalkınma planlarından biri olabilir. [407]

Telekomünikasyon

Doğu Asya ve Güneydoğu Asya bağlamında Çin'de internet penetrasyon oranları , 1995–2012

Çin, dünyadaki en büyük telekom pazarıdır ve şu anda 2018 itibariyle 1,5 milyarı aşan abonesi ile dünyadaki herhangi bir ülke arasında en fazla sayıda aktif cep telefonuna sahiptir . [408] Aynı zamanda dünyanın en fazla internet ve geniş bant kullanıcısına sahiptir. , 2018 itibariyle 800 milyondan fazla İnternet kullanıcısı ile ( nüfusunun yaklaşık% 60'ına denk) ve neredeyse tamamı mobil. [409] 2018 itibarıyla Çin, dünya toplamının% 40'ını oluşturan 1 milyardan fazla 4G kullanıcısına sahipti. [410] [411] [ daha iyi kaynak gerekli ] Çin, 5G'de hızlı ilerlemeler kaydediyor—2018'in sonlarına doğru Çin, büyük ölçekli ve ticari 5G denemelerine başladı. [412]

China Mobile , China Unicom ve China Telecom , Çin'de mobil ve internetin üç büyük sağlayıcısıdır. China Telecom tek başına 145 milyondan fazla geniş bant abonesine ve 300 milyon mobil kullanıcıya hizmet verdi; China Unicom'un yaklaşık 300 milyon abonesi vardı; ve bunların en büyüğü olan China Mobile, 2018 itibariyle 925 milyon kullanıcıya sahipti. [413] [414] [415] Birleştirildiğinde, üç operatörün Çin'de 3.4 milyondan fazla 4G baz istasyonu vardı. [416] Pek çok Çinli telekomünikasyon şirketi, özellikle Huawei ve ZTE , Çin ordusu adına casusluk yapmakla suçlandı. [417]

Çin, Beidou adlı kendi uydu navigasyon sistemini geliştirdi ve 2012'de Asya'da ticari navigasyon hizmetleri [418] ve 2018'in sonunda küresel hizmetler sunmaya başladı . [419] [420] Beidou takımyıldızının 35. ve son uydusu 23 Haziran 2020'de yörüngeye fırlatıldı ve böylece GPS ve GLONASS'tan sonra hizmette olan 3. tamamlanmış küresel navigasyon uydu sistemi oldu . [421]

Ulaşım

Duge Köprüsü ise dünyanın en yüksek köprüsü .

1990'ların sonlarından bu yana, Çin'in ulusal karayolu ağı, bir ulusal otoyollar ve otoyollar ağının oluşturulmasıyla önemli ölçüde genişletildi . 2018 yılında Çin'in karayolları toplam uzunluğu 142.500 km'ye (88.500 mil) ulaştı ve bu da onu dünyadaki en uzun karayolu sistemi haline getirdi . [422] Çin, hem otomobil satışında hem de üretiminde Amerika Birleşik Devletleri'ni geride bırakarak dünyanın en büyük otomobil pazarına sahiptir . Çin'in karayolu ağındaki hızlı büyümenin bir yan etkisi, trafik kazalarında önemli bir artış olmuştur [423], ancak trafik kazalarında ölenlerin sayısı 2007'den 2017'ye% 20 düşmüştür. [424]Kentsel alanlarda, otomobillerin artan yaygınlığına rağmen bisikletler yaygın bir ulaşım yöntemi olmaya devam ediyor - 2012 itibariyle Çin'de yaklaşık 470 milyon bisiklet var. [425]

Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı Terminal 3 , dünyanın en büyük 2. havalimanı terminalidir.

Çin'in devlete ait demiryolları , dünyanın en yoğun demiryolları arasında yer alıyor ve 2006'da dünya raylarının yalnızca yüzde 6'sında dünyanın demiryolu trafiği hacminin dörtte birini idare ediyor. [426] [ daha iyi kaynağa ihtiyaç var ] 2017 itibariyle, ülke , dünyanın en uzun ikinci ağı olan 127.000 km (78.914 mil) demiryoluna sahipti . [427] [428] Demiryolları, özellikle dünyanın en büyük yıllık insan göçünün gerçekleştiği Çin Yeni Yılı tatili sırasında muazzam talebi karşılamakta zorlanıyor . [429]

Çin'in yüksek hızlı demiryolu (HSR) sistemi 2000'lerin başında inşaata başladı. 2019'un sonunda, Çin'deki yüksek hızlı demiryolunda yalnızca 35.000 kilometreden (21.748 mil) fazla özel hat vardı ve bu da onu dünyadaki en uzun HSR ağı yapıyor . [430] [431] 2015 yılında 1,1 milyardan fazla yolcuyla yıllık yolcu sayısı ile dünyanın en yoğun olanı. [432] Ağ, dünyadaki en uzun HSR hattı olan Pekin-Guangzhou-Shenzhen Yüksek Hızlı Demiryolunu ve dünyanın en uzun üç demiryolu köprüsüne sahip Pekin-Şangay Yüksek Hızlı Demiryolunu içermektedir . [433]431 km / saate (268 mph) ulaşan Shanghai Maglev Treni , dünyanın en hızlı ticari tren hizmetidir. [434]

Şangay Limanı 'derin su limanı s Yangshan Island içinde Hangzhou Körfezi , 2010 dan dünyanın en işlek konteyner limanı

2000 yılından bu yana Çin şehirlerindeki hızlı ulaşım sistemlerinin büyümesi hızlandı. Ocak 2016 itibarıyla , 26 Çin şehrinde toplu taşıma sistemleri çalışır durumda ve 39 şehir daha onaylandı [435] ve 2020 yılına kadar bunlara katılacak bir düzinesi daha var. [436]

2017'de yaklaşık 229 havalimanı vardı ve bunlardan 240'ı 2020'ye kadar planlanıyor. Çin'in 2.000'den fazla nehir ve deniz limanı var ve bunlardan yaklaşık 130'u yabancı taşımacılığa açık. [ kaynak belirtilmeli ] 2017 yılında, Şangay , Hong Kong , Shenzhen , Ningbo-Zhoushan , Guangzhou , Qingdao ve Tianjin Limanları, konteyner trafiği ve kargo tonajında dünyanın İlk 10'u arasında yer aldı . [437]

Su temini ve sanitasyon

Çin'deki su temini ve sanitasyon altyapısı, hızlı kentleşme, su kıtlığı, kirlilik ve kirlilik gibi zorluklarla karşı karşıyadır . [438] tarafından sunulan verilere göre Müşterek Su Temini ve Sanitasyon Programı İzleme ve WHO ve UNICEF halen erişime yoktu Çin'de kırsal nüfusun% 36 hakkında, 2015 yılında geliştirilmiş hijyene . [439] Devam etmekte olan Güney-Kuzey Su Transferi Projesi , kuzeydeki su kıtlığını azaltmayı amaçlamaktadır. [440]

Demografik bilgiler

Çin Halk Cumhuriyeti ve Tayvan'ın 2009 nüfus yoğunluğu haritası. Doğu kıyı illeri, batı iç kesimlerine göre çok daha yoğun nüfusludur.

2010 yılının ulusal nüfus sayımı kaydedilen nüfusu yaklaşık 1,370,536,875 olarak Çin Halk Cumhuriyeti. Nüfusun yaklaşık% 16.60'ı 14 yaşında veya daha gençti,% 70.14'ü 15 ila 59 yaşları arasında ve% 13.26'sı 60 yaşın üzerindeydi. [441] 2013 için nüfus artış hızı% 0,46 olarak tahmin edilmektedir. [442] Çin, dünyadaki yoksulların çoğunu oluşturuyordu; şimdi dünyanın orta sınıfının çoğunu oluşturuyor. [443] Batı standartlarına göre orta gelirli bir ülke olmasına rağmen, Çin'in hızlı büyümesi daha kesin olmak gerekirse yüz milyonlarca —800 milyon kişi çekti [444]- 1978'den beri yoksulluktan kurtulanlar. 2013'e kadar, Çin nüfusunun% 2'sinden azı 1981'deki% 88'den daha düşük olan günde 1.9 ABD doları olan uluslararası yoksulluk sınırının altında yaşıyordu. [308] Çin'in kendi yoksulluk standartları daha yüksek. ve hala ülke 2019 yılına kadar ulusal yoksulluğu tamamen ortadan kaldırma yolunda ilerliyor. [445] 2009'dan 2018'e kadar, Çin'deki işsizlik oranı ortalama% 4'tü. [446]

Nüfus artışıyla ilgili endişeler göz önüne alındığında, Çin 1970'lerde iki çocuk sınırını uygulamaya koydu ve 1979'da aile başına bir çocuk gibi daha da katı bir sınırı savunmaya başladı. Bununla birlikte, 1980'lerin ortalarından itibaren, katı sınırların popüler olmaması göz önüne alındığında, Çin, özellikle kırsal alanlarda bazı büyük muafiyetlere izin vermeye başladı ve bu da 1980'lerin ortalarından 2015'e (etnik azınlıklar da bir çocuk sınırından muaf tutuldu). Politikanın bir sonraki büyük gevşemesi Aralık 2013'te yürürlüğe girerek, bir ebeveyn tek çocuksa ailelerin iki çocuk sahibi olmasına izin verdi. [447] 2016 yılında, tek çocuk politikası, iki çocuk politikası lehine değiştirildi . [448] 2010 nüfus sayımından elde edilen veriler,Toplam doğurganlık hızı 1,4 civarında olabilir, ancak doğumların eksik bildirilmesi nedeniyle 1,5-1,6'ya yakın olabilir. [449]

Bir grup akademisyene göre, tek çocuk sınırlarının nüfus artışı [450] veya toplam nüfusun büyüklüğü üzerinde çok az etkisi vardı . [451] Ancak bu bilim adamlarına meydan okundu. Bu tür kısıtlamalar olmaksızın kendi karşı-olgusal doğurganlık düşüşü modelleri, Çin'in 1970 ile 2015 yılları arasında 500 milyondan fazla doğumu engellediğini ima eder; bu sayı, doğurganlık kısıtlamaları döneminde önlenen tüm kayıp torunları göz önüne alındığında 2060'a kadar bir milyara ulaşabilir. - bu azalmanın büyük bir kısmını oluşturan çocuk kısıtlamaları. [452]

Politika, erkek çocuklara yönelik geleneksel tercihin yanı sıra , doğumdaki cinsiyet oranındaki dengesizliğe katkıda bulunmuş olabilir . [453] [454] 2010 nüfus sayımına göre, doğumdaki cinsiyet oranı her 100 kız için 118.06 erkekti, [455] bu da her 100 kız için 105 erkek olan normal aralığın çok ötesindedir. [456] 2010 nüfus sayımı, erkeklerin toplam nüfusun yüzde 51.27'sini oluşturduğunu ortaya çıkardı. [455] Bununla birlikte, Çin'in cinsiyet oranı, erkeklerin toplam nüfusun yüzde 51.82'sini oluşturduğu 1953'tekinden daha dengelidir. [455]

Etnik gruplar

Çin'in Etnolinguistik haritası

Çin, tamamı Zhonghua Minzu'yu oluşturan 56 farklı etnik grubu yasal olarak tanımaktadır . Bu milletlerden en büyüğü, toplam nüfusun% 90'ından fazlasını oluşturan etnik Çinliler veya "Han" dır. [457] Han Çinlileri - dünyanın en büyük tek etnik grubu [458] - Tibet ve Sincan dışındaki tüm eyalet düzeyindeki bölümlerde diğer etnik gruplardan sayıca üstündür . [459] 2010 nüfus sayımına göre, etnik azınlıklar Çin nüfusunun yaklaşık% 25'inden daha azını oluşturuyor [ açıklama gerekli ] . [457]2000 nüfus sayımı ile karşılaştırıldığında, Han nüfusu 66.537.177 kişi veya% 5.74 artarken, 55 ulusal azınlığın nüfusu 7.362.627 kişi veya% 6.92 arttı. [457] 2010 nüfus sayımı, Çin'de yaşayan toplam 593.832 yabancı uyruklu kişi kaydetti. Bu tür en büyük gruplar Güney Kore (120.750), Amerika Birleşik Devletleri (71.493) ve Japonya'dan (66.159) idi. [460]

Diller

Bir üç dilde işaret Sibsongbanna ile, Tai Lü dili üstünde

Çin'de 292 kadar yaşayan dil var . [461] En sık aittir konuşulan diller Sinitic şube ait Çin-Tibet dil içeren ailesi, Mandarin , (nüfusun% 70 konuştuğu) [462] ve diğer çeşitler arasında Çin dili : Yue (dahil Kanton ve Taishanese ), Wu ( Shanghainese ve Suzhounese dahil ), Min ( Fuzhounese , Hokkien veTeochew ), Xiang , Gan ve Hakka . Dilleri Tibet-Burma dalı dahil Tibet , Qiang , Nàxi ve Yi , karşısında konuşulmaktadır Tibet ve Yunnan-Guizhou Yaylası . Diğer etnik azınlık dilleri Çin'in güneybatısındaki dahil Zhuang , Tay , Dong ve Sui'yi ait Tai-Kadai ailesi , Miao ve Yao ait Hmong-Mien ailesi ve Waait Avustralasyatik ailesi . Kuzeydoğu ve kuzeybatı Çin genelinde , yerel etnik gruplar Mançu , Moğol ve birkaç Türk dili dahil Altay dillerini konuşur : Uygurca , Kazakça , Kırgızca , Salar ve Batı Yugur . Korece , Kuzey Kore sınırı boyunca yerel olarak konuşulmaktadır . Batı Sincan'daki Taciklerin dili olan Sarıkoli , bir Hint-Avrupa dilidir . Tayvan yerlilerianakaradaki küçük bir nüfus da dahil olmak üzere, Avustronezya dillerini konuşur . [463]

Pekin lehçesine dayanan bir Mandarin çeşidi olan Standart Mandarin , Çin'in resmi ulusal dilidir ve ülkede farklı dil geçmişine sahip insanlar arasında bir ortak dil olarak kullanılmaktadır . [464] [465] Moğolca, Uygurca, Tibetçe, Zhuang ve diğer çeşitli diller de ülke çapında bölgesel olarak tanınmaktadır. [466]

Çince karakterler , Sinitik diller için binlerce yıldır yazılı bir senaryo olarak kullanılmıştır . Karşılıklı olarak anlaşılamayan Çince çeşitleri olan konuşmacıların birbirleriyle yazı yoluyla iletişim kurmalarına izin veriyorlar. 1956'da hükümet , Çin anakarasındaki eski geleneksel karakterlerin yerini alan basitleştirilmiş karakterleri tanıttı . Çince karakterler Pinyin sistemi kullanılarak romanlaştırılmıştır . Tibetçe, Hint alfabesine dayalı bir alfabe kullanır . Uygur, en çok Fars alfabesi temelli Uygur Arap alfabesiyle yazılır . Çin'de kullanılan Moğol komutve Mançu yazısının her ikisi de Eski Uygur alfabesinden türetilmiştir . Zhuang hem resmi bir Latin alfabesi senaryosu hem de geleneksel bir Çince karakter senaryosu kullanıyor . [ alıntı gerekli ]

Kentleşme

Çin'deki en büyük on şehrin haritası (2010)

Çin, son yıllarda önemli ölçüde kentleşmiştir . Ülke nüfusunun kentsel alanlarda yaşayan nüfusunun yüzdesi 1980'de% 20'den 2019'da% 60'ın üzerine çıktı. [467] [468] [469] Çin'in kentsel nüfusunun 2030 yılına kadar bir milyara ulaşacağı tahmin ediliyor. -dünya nüfusunun sekizde biri. [468] [469]

Çin milyonu aşkın nüfusu ile 160 üzerinde şehirler vardır [470] 10 dahil mega kentler [471] ait (10 milyon nüfusu ile şehirler) Chongqing , Shanghai , Beijing , Chengdu , Harbin , Guangzhou , Tianjin , Shenzhen , Wuhan , Shijiazhuang ve Suzhou . [472] [473] [474] Şangay, Çin'in en kalabalık kentsel alanı [475] [476] , Chongqing ise en büyük şehri. [477] 2025 yılına kadar ülkenin bir milyondan fazla nüfusu olan 221 şehre ev sahipliği yapacağı tahmin ediliyor. [468] Aşağıdaki tablodaki rakamlar 2017 nüfus sayımından [478] ve sadece idari şehir sınırları içindeki kentsel nüfus tahminidir; Toplam belediye nüfusu (banliyö ve kırsal nüfusu içeren) dikkate alındığında farklı bir sıralama mevcuttur. Göçmen işçilerin büyük " yüzen nüfusları " kentsel alanlarda sayım yapmayı zorlaştırıyor; [479] aşağıdaki rakamlar sadece uzun süreli ikamet edenleri içermektedir. [ alıntı gerekli ]


Eğitim

Pekin'deki Pekin Üniversitesi , Çin'deki en iyi üniversitelerden biri [480] [481]

1986'dan beri, Çin'de zorunlu eğitim , birlikte dokuz yıl süren ilk ve orta öğretim okullarını kapsamaktadır . [482] [ daha iyi kaynak gerekli ] 2010 yılında, öğrencilerin yaklaşık yüzde 82,5'i üç yıllık bir lise eğitimine devam etti. [483] Çin'in ulusal üniversite giriş sınavı olan Gaokao , çoğu yüksek öğretim kurumuna giriş için bir ön koşuldur. 2010 yılında, ortaokul mezunlarının yüzde 27'si yüksek öğretime kaydolmuştur. [484] [ daha iyi bir kaynak gerekli ]Bu sayı, son yıllarda önemli ölçüde artarak 2018'de yükseköğretime kaydolma oranını yüzde 50'ye çıkardı. [485] Mesleki eğitim, orta ve yüksek öğretim seviyesindeki öğrenciler için mevcuttur . [486] [ daha iyi bir kaynak gerekli ]

Şubat 2006'da hükümet, ders kitapları ve ücretler de dahil olmak üzere tamamen ücretsiz dokuz yıllık eğitim sağlama sözü verdi. [487] Yıllık eğitim yatırımı 2003'te 50 milyar ABD dolarının altından 2011'de 250 milyar ABD dolarının üzerine çıktı. [488] Ancak, eğitim harcamalarında eşitsizlik devam ediyor. 2010 yılında, Pekin'deki ortaokul öğrencisi başına yıllık eğitim harcaması 20.023 Yen iken, Çin'in en fakir eyaletlerinden biri olan Guizhou'da sadece 3.204 Yen oldu. [489] Çin'de ücretsiz zorunlu eğitim, 6-15 yaş arası ilkokul ve ortaokuldan oluşmaktadır. 2011 yılında, Çinlilerin yaklaşık% 81.4'ü orta öğretim almıştır. [490]

2018 itibariyle 15 yaş üstü nüfusun% 96'sı okur yazar. [491] 1949'da, otuz yıl sonraki% 65,5'e kıyasla, nüfusun yalnızca% 20'si okuyabiliyordu. [492] 2009'da Şangay'daki Çinli öğrenciler , 15 yaşındaki öğrencilerin okul performanslarının dünya çapında bir değerlendirmesi olan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) tarafından test edildiği üzere matematik, fen ve okuryazarlık alanlarında dünyanın en iyi sonuçlarını elde ettiler . [493] Yüksek sonuçlara rağmen, Çin eğitimi aynı zamanda ezbere yaptığı vurgu ve kırsaldan kentsel alanlara kalite farkı nedeniyle hem yerel hem de uluslararası eleştirilere maruz kalmıştır . [494]

2020 itibariyle Çin, dünyanın ikinci en iyi üniversitelerine sahipti . [495] [496] [497] Şu anda Çin , Dünya Üniversiteleri Akademik Sıralamasına (ARWU) göre en iyi 200 üniversite listelerinde temsil açısından yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'ni takip etmektedir . [498] Çin, Times Higher Education World University Rankings tarafından tüm Asya ve Pasifik'teki en iyi iki üniversiteye ( Tsinghua Üniversitesi ve Pekin Üniversitesi ) ve gelişmekte olan ülkelerde ev sahipliği yapmaktadır . [499] [500] [501] Her ikisi deC9 League , kapsamlı ve lider eğitim sunan seçkin Çin üniversitelerinin bir ittifakı . [502]

Sağlık

Çin'in İnsani Gelişme Endeksinin 1970'ten 2010'a yükselişini gösteren grafik

Ulusal Sağlık ve Aile Planlama Komisyonu , birlikte yerel komisyonlar muadilleriyle, Çinli nüfusun sağlık ihtiyaçlarını gözetir. [503] Halk sağlığı ve koruyucu hekimlik üzerine yapılan vurgu, 1950'lerin başından beri Çin sağlık politikasını karakterize etmiştir. O sırada Komünist Parti , sanitasyon ve hijyeni iyileştirmenin yanı sıra çeşitli hastalıkları tedavi etmeyi ve önlemeyi amaçlayan Vatansever Sağlık Kampanyası başlattı . Daha önce Çin'de yaygın olan kolera , tifo ve kızıl gibi hastalıklar , kampanya ile neredeyse ortadan kaldırıldı. [ alıntı gerekli ] SonraDeng Xiaoping 1978'de ekonomik reformlar uygulamaya başladı , daha iyi beslenme sayesinde Çin halkının sağlığı hızla iyileşti, ancak kırsal kesimde sağlanan ücretsiz halk sağlığı hizmetlerinin çoğu Halk Komünleri ile birlikte ortadan kalktı. Çin'deki sağlık hizmetleri çoğunlukla özelleştirildi ve kalitede önemli bir artış yaşandı. 2009 yılında hükümet, 124 milyar ABD doları değerinde 3 yıllık büyük ölçekli bir sağlık hizmeti sunumu girişimi başlattı. [504] 2011 yılına kadar kampanya, Çin nüfusunun% 95'inin temel sağlık sigortası kapsamına sahip olmasıyla sonuçlandı. [505] 2011 yılında Çin'in dünyanın en büyük üçüncü ilaç tedarikçisi olduğu tahmin ediliyordu, ancak nüfusu sahte ilaçların geliştirilmesi ve dağıtılmasından muzdarip . [506]

2017 itibariyle , Çin'de doğumda ortalama yaşam beklentisi 76 yıl [507] ve bebek ölüm oranı binde 7'dir. [508] Her ikisi de 1950'lerden beri önemli ölçüde gelişti. [w] [ daha iyi kaynak gereklidir ] Yetersiz beslenmenin neden olduğu bir durum olan bodurluk oranları, 1990'da% 33.1'den 2010'da% 9.9'a düşmüştür. [511] Sağlıkta ve gelişmiş tıbbi tesislerin inşasında önemli gelişmelere rağmen, Çin'de birkaç tane bulunmaktadır. böyle kaynaklanan solunum hastalıkları gibi kamu sağlık sorunlarını, gelişmekte olan yaygın hava kirliliği , [512] yüz milyonlarcasigara içenler , [513] ve kentli gençler arasında obezitede artış . [514] [515] [ daha iyi kaynak gerekli ] Çin'in büyük nüfusu ve yoğun nüfuslu şehirleri, o zamandan beri büyük ölçüde kontrol altına alınmış olmasına rağmen , son yıllarda, 2003 SARS salgını gibi ciddi hastalık salgınlarına yol açtı . [516] 2010 yılında, hava kirliliği Çin'de 1,2 milyon erken ölüme neden oldu. [517]

COVID-19 pandemik ilk tespit edildi Wuhan Aralık 2019 yılında [518] [519] Buna rağmen virüsün kökeni üzerinde hiçbir inandırıcı bir bilimsel kanıt yoktur ve ileri çalışmalar için olası bir kökene dünya çapında yürütülmektedir virüs. [520] [521] Çin hükümeti, salgını ele aldığı için eleştirildi ve salgının uluslararası bir salgın haline gelmeden önce boyutunu gizlemekle suçlandı. [522]

Din

Çin'deki dinlerin coğrafi dağılımı. [523] [524] [525] [526]
Çin halk dini (ve Konfüçyüsçülük , Taoizm ve Çin Budizmi grupları )
Budizm çığırtkanlığı mahkemesi
İslam
Etnik azınlıkların yerli dinleri
Moğol halk dini
Kuzeydoğu Çin halk dini etkiledi Tungus ve Mançu şamanizmi , yaygın Shanrendao

Çin Halk Cumhuriyeti hükümeti resmen espouses devlet ateizmi , [527] ve yürütmüştür din karşıtı kampanyalar bu amaçla. [528] Ülkedeki din işleri ve meseleler Devlet Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından denetlenmektedir . [529] Din özgürlüğü Çin anayasasıyla güvence altına alınmıştır, ancak resmi onayı olmayan dini kuruluşlar devlet zulmüne maruz kalabilir. [250] [530]

Bin yıl boyunca Çin medeniyeti çeşitli dini hareketlerden etkilenmiştir. Konfüçyüsçülük , Taoizm ve Budizm ( Çin Budizmi ) dahil " üç öğreti " tarihsel olarak Çin kültürünü şekillendirmede önemli bir role sahiptir, [531] [532] erken Shang ve Zhou hanedanına geri dönen teolojik ve ruhani bir çerçeveyi zenginleştirmektedir. . Üç öğreti ve diğer geleneklerle çerçevelenen Çin popüler veya halk dini [533] , şene bağlılıktan oluşur (), çevrenin tanrıları veya insan gruplarının atalarının ilkeleri , medeniyet kavramları, kültür kahramanları olabilen ve çoğu Çin mitolojisinde ve tarihinde yer alan " nesil enerjilerini " ifade eden bir karakter . [534] En popüler kültler arasında Mazu (denizlerin tanrıçası), [535] Huangdi ( Çin ırkının iki ilahi atasından biri), [535] [536] Guandi (savaş ve ticaret tanrısı) , Caishen (refah ve zenginlik tanrısı), Pangu Ve bircok digerleri. Çin , aralarında en yüksek olan Henan'daki Bahar Tapınağı Buda da dahil olmak üzere dünyanın en yüksek dini heykellerinin çoğuna ev sahipliği yapmaktadır . [ alıntı gerekli ]

Çeşitli "din" tanımları ve Çin dini geleneklerinin örgütsüz, dağınık doğası nedeniyle Çin'deki dini bağlılıkla ilgili net verilerin toplanması zordur. Bilim adamları, Çin'de üç din öğretisi ile yerel halk dini uygulamaları arasında net bir sınır olmadığını belirtiyorlar . [531] Gallup International tarafından 2015 yılında yapılan bir anket , Çin halkının% 61'inin kendilerini "ateist olduğuna ikna ettiğini " [537], ancak Çin dinlerinin veya bazı yönlerinin teistik olmayan ve insancıldinler, çünkü ilahi yaratıcılığın tamamen aşkın olduğuna inanmadıkları için, dünyaya ve özellikle insana içseldir. [538] 2014 yılında yapılan bir araştırmaya göre, yaklaşık% 74'ü ya din dışı ya da Çin halk inancını uyguluyor,% 16'sı Budist,% 2'si Hristiyan,% 1'i Müslüman ve% 8'i Taoistler ve halk kurtuluşu da dahil olmak üzere diğer dinlere bağlı. . [539] [540] Han halkının yerel dini uygulamalarına ek olarak , Çin'de geleneksel otokton dinlerini sürdüren çeşitli etnik azınlık grupları da var.. Günümüzde çeşitli halk dinleri nüfusun% 2-3'ünü oluştururken, Konfüçyüsçülük entelektüel sınıfta dini bir öz tanımlama olarak yaygındır. Belirli etnik gruplarla özel olarak bağlantılı olan önemli inançlar arasında Tibet Budizmi ve Hui , Uygur , Kazak , Kırgız ve Kuzeybatı Çin'deki diğer halkların İslam dini bulunmaktadır . [ alıntı gerekli ]

Kültür

Cennet Tapınağı , bir merkez cennet ibadet ve UNESCO Dünya Mirası, sembolize Cennet ve insanlık Arasındaki Etkileşimler . [541]
Ming ve Qing tarzlarının birçok mimari kalıntısını barındıran antik bir kasaba olan Fenghuang County .

Antik çağlardan beri Çin kültürü, Konfüçyüsçülükten büyük ölçüde etkilenmiştir . Ülkenin hanedan döneminin çoğunda, kökenleri Han hanedanına dayanan prestijli imparatorluk sınavlarında yüksek performansla sosyal ilerleme fırsatları sağlanabilir . [542] edebi vurgu sınavlarının öyle ki inanç olarak, Çin'de kültür arıtmanın genel algı etkilenen kaligrafi , şiir ve resim dans veya tiyatro daha sanatın yüksek formları idi. Çin kültürü uzun süredir derin bir tarih duygusunu ve büyük ölçüde içe dönük bir ulusal perspektifi vurguladı.[543] Bugün Çin'desınavlara ve liyakat kültürüne büyük değer verilmektedir. [544]

Çin bahçesinde bir Ay kapısı .

Çin Halk Cumhuriyeti'nin ilk liderleri geleneksel emperyal düzende doğdu, ancak Dördüncü Mayıs Hareketi ve reformist ideallerden etkilenmişlerdi . Aile yapısı ve devlete itaat kültürü gibi diğerlerini korurken , Çin kültürünün kırsal arazi mülkiyeti, cinsiyetçilik ve Konfüçyüs eğitim sistemi gibi bazı geleneksel yönlerini değiştirmeye çalıştılar . Bazı gözlemciler ÇHC'nin 1949'da kurulmasını takip eden dönemi geleneksel Çin hanedanı tarihinin bir devamı olarak görürken, diğerleri Komünist Parti yönetiminin özellikle Kültür Devrimi gibi siyasi hareketler yoluyla Çin kültürünün temellerine zarar verdiğini iddia ediyor.1960'ların, geleneksel kültürün birçok yönünün yok edildiği, "gerici ve zararlı" veya " feodalizmin kalıntıları" olarak suçlandığı . Böyle Konfüçyüsçülük, sanat, edebiyat gibi geleneksel Çin ahlak ve kültür, birçok önemli yönleri ve benzeri gösteri sanatları Pekin operası , [545] anda hükümet politikaları ve propaganda uyacak şekilde değiştirildi. Yabancı medyaya erişim büyük ölçüde kısıtlanmıştır. [546]

Bugün Çin hükümeti, geleneksel Çin kültürünün sayısız unsurunu Çin toplumunun ayrılmaz bir parçası olarak kabul etti. Çin milliyetçiliğinin yükselişi ve Kültür Devrimi'nin sona ermesiyle birlikte, geleneksel Çin sanatı, edebiyatı, müziği, filmi, modası ve mimarisinin çeşitli biçimleri güçlü bir canlanma gördü [547] [548] ve özellikle halk ve çeşitlilik sanatı, ulusal ve hatta dünya çapında ilgi uyandırdı. [549]

Çin'de turizm

Çin, 2010 yılında 55,7 milyon gelen uluslararası ziyaretçi aldı [550] ve 2012 yılında dünyanın en çok ziyaret edilen üçüncü ülkesi oldu. [551] Aynı zamanda muazzam bir iç turizm hacmi yaşar ; Bir Ekim 2012 yılında ülke içinde seyahat 740000000 Çinli tatilciler tahmin [552] Çin barındıran dünyanın en büyük sayı arasında Dünya Kültür Mirası ( 55 ) ve biri en popüler turistik yerlerinden dünyada ( ilk Asya-Pasifik ). Euromonitor International tarafından Çin'in 2030 yılına kadar dünyanın en popüler turist destinasyonu olacağı tahmin ediliyor .[553]

Edebiyat

Batıya Yolculuk'taki hikayeler Pekin operasında ortak temalardır .

Çin edebiyatı, Zhou hanedanının edebiyatına dayanmaktadır . [554] Çin klasik metinlerinde kapsanan kavramlar , takvim , askeri , astroloji , bitki bilimi , coğrafya ve diğerleri dahil olmak üzere çok çeşitli düşünceler ve konular sunar . [555] En önemli erken metinlerden bazıları, hanedan döneminde devlet destekli müfredat için Konfüçyüsçü otoriter kitaplar olarak hizmet veren I Ching ve The Shujing in the Four Books and Five Classics'i içerir. [556]Devralındı Şiir Classic , klasik Çin şiiri onun için geliştirilmiş parlak dönemi Tang hanedanı döneminde. Li Bai ve Du Fu , sırasıyla romantizm ve gerçekçilik aracılığıyla şiirsel çevreler için çatallanma yollarını açtı. [557] Çin tarihçiliği Shiji ile başladı, Çin'deki tarih yazım geleneğinin genel kapsamı, Çin mitolojisi ve folkloru ile birlikte Çin kurguları için geniş bir sahne oluşturan Yirmi Dört Tarih olarak adlandırılır . [558] Ming hanedanlığında filizlenen bir vatandaş sınıfı tarafından bastırıldıÇinli klasik kurgu, tarihi, kasaba ve bir patlama yükseldi tanrılar ve şeytanlar kurgular tarafından temsil edilen dört büyük klasik romanından şunlardır Su Marjı , Üç Krallığın Romance , Journey Batı'ya ve Kızıl Odası Rüya . [559] ile birlikte wuxia kurguları Jin Yong ve Liang Yusheng , [560] o popüler kültürün kalıcı bir kaynak olmaya devam Doğu Asya kültür küre . [561]

Ardından Yeni Kültür Hareketi ile Qing hanedanlığının sona ermesinden sonra, Çin edebiyatı yeni bir dönem başlattı Çince argo yazılı sıradan vatandaşlar için. Hu Shih ve Lu Xun , modern edebiyatın öncüleriydi. [562] gibi çeşitli edebi türler, puslu şiir , yara literatüründe , genç yetişkin kurgu ve xungen literatüründe etkilenir, sihirli gerçekçilik , [563] Kültür Devrimi sonrasında ortaya çıktı. Bir xungen edebiyat yazarı olan Mo Yan , 2012'de Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. [564]

Yerel mutfak

Farklı bölgesel mutfaklardan yiyecekler : Siçuan mutfağından laziler ; Jiangsu mutfağından xiaolongbao ; Kanton mutfağından pirinç erişte rulosu ; ve Shandong mutfağından Pekin ördeği [565]

Çin mutfağı, binlerce yıllık mutfak tarihine ve coğrafi çeşitliliğe dayanılarak oldukça çeşitlidir ve en etkili olanları Siçuan , Kanton , Jiangsu , Shandong , Fujian , Hunan , Anhui ve Zhejiang mutfakları dahil olmak üzere "Sekiz Büyük Mutfak" olarak bilinir. . [566] Hepsi, şekillendirme, ısıtma, renk geçişi ve aroma gibi hassas becerilere sahiptir . [567] [ daha iyi kaynak gerekli ] Çin mutfağı, pişirme yöntemlerinin ve malzemelerinin genişliğiyle de tanınır , [568]yanı sıra geleneksel Çin tıbbının vurguladığı yemek terapisi . [569] [ daha iyi kaynak gerekli ] Genel olarak, Çin'in temel gıda maddesi güneyde pirinç, kuzeyde buğday esaslı ekmekler ve eriştedir. Modern öncesi dönemlerde sıradan insanların diyetleri büyük ölçüde tahıl ve basit sebzelerden oluşuyordu ve etler özel günler için ayrılmıştı. Tofu ve soya sütü gibi fasulye ürünleri de popüler bir protein kaynağı olmaya devam ediyor. [570] Domuz, şu anda Çin'deki en popüler et ve ülkenin toplam et tüketiminin yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor. [571] Et pazarında domuz eti baskın olsa da vejeteryanlar da var.Budist mutfağı ve domuz eti içermeyen Çin İslam mutfağı . Bölgenin okyanusa yakınlığı ve daha ılıman iklimi nedeniyle Güney mutfağında çok çeşitli deniz ürünleri ve sebzeler bulunur; Çin'in kuzeyindeki kuru buğday temelli diyetlerden pek çok açıdan farklıdır. Çin diasporasına ev sahipliği yapan ülkelerde, Hong Kong mutfağı ve Amerikan Çin yemeği gibi çok sayıda Çin yemeği dalı ortaya çıktı . [ alıntı gerekli ]

Müzik

Çin müziği, geleneksel müzikten modern müziğe kadar çok çeşitli müzikleri kapsar. Çin müziği, imparatorluk öncesi zamanlardan öncesine dayanıyor. Geleneksel Çin müzik aletleri geleneksel olarak bilinen sekiz kategoriye ayrıldı BAYIN (八音). Geleneksel Çin operası, Çin'de binlerce yıllık bir müzik tiyatrosu biçimidir ve Pekin operası ve Kanton operası gibi bölgesel stil formlarına sahiptir . [572] Çin pop (C-Pop), mandopop ve cantopop içerir . Çin rap , Çin hip hop ve Hong Kong hip hop , çağdaş zamanlarda popüler hale geldi.[ alıntı gerekli ]

Sinema

Sinema ilk 1896 yılında Çin'de tanıtıldı ve ilk Çinli film Dingjun Dağı , içinde serbest bırakıldı 1905 [573] Çin 2016 yılından bu yana dünyada film ekranlarının en çok sayıda vardır [574] Çin en büyük sinema pazarı haline geldi Dünya 2020 [575] [576] ilk 3 Çin'de en çok hasılat yapan filmler şu anda Kurt Savaşçı 2 (2017) , Ne Zha (2019) ve Wandering Toprak (2019). [577]

Moda

Hanfu , Çin'deki Han halkının tarihi giysisidir . Qipao veya cheongsam popüler bir Çinli kadın elbise. [578] Hanfu hareketi çağdaş zamanlarda popüler olmuştur ve Hanfu giysiler yeniden canlandırmak istiyor etmiştir. [579]

Spor Dalları

Çin, dünyadaki en eski spor kültürlerinden birine sahiptir . Batı Zhou hanedanlığı döneminde okçuluğun ( shèjiàn ) uygulandığına dair kanıtlar var . Kılıç sanatları ( jiànshù ) ve Cuju , gevşek bağlı bir spor derneği futbol [580] Çin'in erken hanedanlıklarıyla tarih arka yanı. [581]

Go , amacının rakibinden daha fazla bölgeyi çevrelemek olduğu ve 2.500 yıldan daha uzun bir süre önce Çin'de icat edildiği, iki oyunculu soyut bir strateji oyunudur.

Fiziksel uygunluk sabah gibi egzersizleri ile yaygın Çin kültüründe vurgulanmaktadır qigong'u ve t'ai chi Ch'uan yaygın uygulanan [582] ve ticari spor salonları ve özel spor kulüpleri ülke çapında popülerlik kazanmaktadır. [583] Basketbol şu anda Çin'deki en popüler seyirci sporudur. [584] Çin Basketbol Birliği ve Amerikan Ulusal Basketbol Birliği gibi yerli veya etnik Çinli oyuncular ile, halk arasında büyük bir dinleyici kitlesine sahiptir Yao Ming ve Yi Jianlian yüksek itibara sahip. [585]Çin'in şu anda Çin Süper Ligi olarak bilinen profesyonel futbol ligi, 1994 yılında kurulmuş olup, Asya'daki en büyük futbol pazarıdır. [586] Ülkedeki diğer popüler sporlar arasında dövüş sanatları , masa tenisi , badminton , yüzme ve bilardo sayılabilir . Masa oyunları gibi halindeyken (olarak bilinen weiqi , Çince) Xiangqi , mahjong ve daha yakın satranç , ayrıca profesyonel seviyede oynanır. [587] Ek olarak, Çin çok sayıda bisikletçiye ev sahipliği yapmaktadır.2012 itibariyle tahmini 470 milyon bisikletle . [425] Ejderhalı tekne yarışı, Moğol tarzı güreş ve at yarışı gibi daha birçok geleneksel spor da popülerdir. [588]

Çin, 1952'den beri sadece ÇHC olarak katılmasına rağmen, 1932'den beri Olimpiyat Oyunlarına katılıyor . Çin , sporcularının 51 altın madalya aldığı Pekin'de 2008 Yaz Olimpiyatlarına ev sahipliği yaptı - o yıl katılan herhangi bir ülkenin en yüksek altın madalya sayısı . [589] Çin ayrıca 2012 Yaz Engelli Olimpiyatları'nda 95 altın olmak üzere toplam 231 madalya ile herhangi bir ülkenin en çok madalyasını kazandı. [590] [591] 2011 yılında , Çin'in Guangdong kentindeki Shenzhen , 2011 Yaz Universiade'e ev sahipliği yaptı . Çin 2013 Doğu Asya Oyunları'na Tianjin'de ev sahipliği yaptı ve2014 Yaz Gençlik Olimpiyatları yılında Nanjing ; hem normal hem de Gençlik Olimpiyatlarına ev sahipliği yapan ilk ülke. Pekin ve Hebei eyaletine bağlı yakın şehri Zhangjiakou , Pekin'i hem Yaz Olimpiyatları hem de Kış Olimpiyatları'nı düzenleyen dünyadaki ilk şehir yapacak olan 2022 Olimpik Kış Oyunlarına da ev sahipliği yapacak . [592]

Ayrıca bakınız

  • Çin ana hatları
  • Çin'de resmi tatiller

Notlar

  1. ^ Portekizce (yalnızca Makao ), İngilizce (yalnızca Hong Kong ).
  2. ^ İn özel yönetim bölgelerinden arasında Hong Kong ve Macau, Geleneksel Çince karakterler kullanılır. Moğol komut kullanılır İç Moğolistan ve Tibet komut kullanılır Tibet Özerk Bölgesi , yanında basitleştirilmiş Çince.
  3. ^ Resmi olarak tanınan etnik azınlıklar.
  4. ^ ÇHC Başkanı devlet başkanıolmasına rağmen, ÇKP Genel Sekreterine bağlı sınırlı yetkiye sahipbüyük ölçüde törensel bir ofis .
  5. ^ Hem eyaletin hem de partinin merkezi askeri başkanları dahil.
  6. ^ Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı Başkanı.
  7. ^ Çin'deki resmi öncelik emirlerine göre(yani parti önce gelir), Wang'ın sırası, 19. Merkez Komitesinde göreve atanmadığı için ÇKP'nin Politbüro Daimi Komitesi üyelerine göre daha düşük olacaktır.
  8. ^ Verilen alan , anakara için resmi Birleşmiş Milletler figürüdürve Hong Kong , Makao ve Tayvan hariçtir. [4] Trans-Karakoram Yolu (5,800 km 2 veya 2,200 sq mi), Aksai Chin (37,244 km 2 veya14,380sq mi) ve Hindistan ile ihtilaflı diğer bölgeleride hariç tutar. Encyclopædia Britannica tarafındanÇin'in toplam alanı 9.572.900 km 2 (3.696.100 sq mi)olarak listelenmiştir. [5] Daha fazla bilgi için Çin Halk Cumhuriyeti'nin Bölgesel değişikliklerine bakın.
  9. ^ Bu rakam, CIA World Factbook verileri kullanılarak hesaplanmıştır. [7]
  10. ^ Çeşitli akademisyenler ve kurumlar, abartıldığına veya az ifade edildiğine inandıkları Çin'in resmi GSYİH istatistiklerini sorguladı. Bkz . Çin Ekonomisi # Çin Ekonomisinin Aşırı Talep Edilmesiyle İlgili Sorunlar # Az tahmin etmeyle ilgili sorunlar .
  11. ^ Hong Kong doları kullanılır Hong Kong ve Macau iken Makao Patacası sadece Macau kullanılır.
  12. ^ Birleşik Devletler'e göre toplam alan sıralaması, her iki ülkenin toplam alanlarının ölçümüne bağlıdır. Dahafazla bilgi için Bölgelere göre ülke listesi ve bağımlılıklara bakın. Aşağıdaki iki birincil kaynak (aynasız), Çin'in ve Amerika Birleşik Devletleri'nin toplam alanlarının tahminlerinin aralığını (min./maks.) Temsil etmektedir. Her iki kaynak da (1)Tayvan'ı Çin bölgesinin dışında tutmaktadır ; (2) dışlamak Çin'in kıyı ve karasularını. Ancak CIA World Factbook içerir , Britannica Ansiklopedisi ise ABD kıyı ve karasularına dışlar Birleşik Devletleri Kıyı ve karasularını.
    1. Britannica Ansiklopedisi (sonra dünyanın üçüncü büyük ülke olarak listeler Çin Rusya ve Kanada'da 9572900 km'lik toplam alana sahip) 2 , [13] ve 9.525.067 km dördüncü büyük olarak ABD'de 2 . [14]
    2. CIA World Factbook 9596960 km'lik toplam alana sahip (Rusya, Kanada ve ABD'den sonra) dördüncü büyük ülke olarak listeler Çin 2 , [15] ve 9.833.517 km üçüncü büyük olarak ABD'de 2 . [16]

    Encyclopædia Britannica, Amerika Birleşik Devletleri'nin alanını (kıyı ve karasuları hariç) 9,525,067 km 2 olarak belirtir ; bu, her iki kaynaktan da Çin bölgesi için verilen rakamdan daha azdır. [14] Bu nedenle, Çin'in kıyı ve karasuları dışında daha geniş bir alana sahip olduğu tespit edilebilirken, hangi ülkenin kıyı ve karasuları da dahil olmak üzere daha geniş bir yüzölçümüne sahip olduğu belirsizdir.


    Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü'nün Amerika Birleşik Devletleri için rakamı 9.833.517 km 2 (3.796.742 sq mi) ve Çin 9.596.961 km 2 (3.705.407 sq mi) 'dir. Bunlar, CIA World Factbook rakamlarıyla yakından eşleşiyor ve benzer şekilde Amerika Birleşik Devletleri için kıyı ve kara sularını içeriyor , ancak Çin için kıyı ve kara sularını hariç tutuyor.


    Tartışmalı sıralamanın daha fazla açıklaması: Dünyanın en büyük üçüncü ülkesi konusundaki anlaşmazlık, Amerika Birleşik Devletleri için kıyı ve karasularının dahil edilmesinden kaynaklandı. Bu tutarsızlık, CIA World Factbook ve önceki yinelemelerini [17] Encyclopædia Britannica'daki Birleşik Devletler bilgileriyle , özellikle de dipnot bölümünde karşılaştırmaktan çıkarıldı . [14] Özetle, (1982 1996'ya kadar) CIA World Factbook eski sürümleri göre, ABD 9372610 km'lik toplam alana sahip (Rusya, Kanada ve Çin'den sonra) dünyanın en büyük dördüncü ülkesi olarak yer aldı 2(3.618.780 sq mi). Bununla birlikte, 1997 baskısında ABD, toplam alanına kıyı suları ekledi (9,629,091 kilometre kareye [3,717,813 sq mi] yükseltti). Ve sonra yine 2007'de ABD, toplam alanına karasu suyu ekledi (9.833.517 kilometre kareye [3.796.742 sq mi] yükseltti). Bu süre zarfında, Çin'in toplam alanı değişmeden kaldı. Diğer bir deyişle, Çin'in toplam alan rakamına hiçbir kıyı veya karasu alanı eklenmemiştir. Amerika Birleşik Devletleri 109.362 km'lik bir kıyı su alanına sahip 2 (42225 sq mi) ve 195.213 km'lik bir toprak su alanı 2 304.575 km'lik toplam (75.372 sq mi), 2(117.597 sq mi) ek su alanı. Bu, İtalya, Yeni Zelanda] ve Birleşik Krallık gibi tüm ülkelerden daha büyüktür. Bu rakamı ABD'ye eklemek, Çin'in kıyı ve karasu rakamları şu anda bilinmediği için (resmi bir yayın yok) ve bu nedenle Çin'in toplam alan rakamına eklenemeyeceği için Çin'in sıralamasında yükselecektir.

  13. ^ Tartışmalı 23. Tayvan eyaleti, Çin Halk Cumhuriyeti tarafından talep ediliyor, ancak onu yönetmiyor. Bkz İdari bölümler
  14. ^ KMT, 1996'da demokrasiye geçişine kadar adayı tek başına yönetti.
  15. ^ "[...] Bundan sonra, kyng'in dünyanın en büyük prensi olduğu düşünülen ve Santoa Raia adıyla anılan büyük Çin bulunur." [22] [23]
  16. ^ "[...] Çin'in Çok Büyük Krallığı". [24] ( Portekizce : ... O Grande Reino da China ... ). [25]
  17. ^ Bu guó'nun şu anki anlamı olmasına rağmen, Eski Çince'de (telaffuzu / * qʷˤək / gibi bir şey olduğunda) [31] Çin'in duvarlarla çevrili şehri ve onlardan kontrol edebilecekleri alanlar anlamına geliyordu. [32]
  18. ^ Kullanımı 6-yy dan ispatlanmıştır Tarih Classic devletler, " Huangtian (atalarına toprakları ve merkezi devletin halkları ihsan"皇天既付中國民越厥疆土于先王). [33]
  19. ^ "İçeren borcu Qin Shi Huang'ın önceki politika kitap yakımı ve bilginlerin gömülmesi benzer", Xianyang de el konulan kopya imha oldu bir olay tahribatlar arasında İskenderiye Kütüphanesi batıda. Hayatta kalan metinler bile hatıradan, şans eseri veya sahtecilikten titizlikle yeniden inşa edilmek zorundaydı. [59] Eski Metinler arasında beş Classics içinde Kong konutunda bir duvara gizlenmiş bulunmuştur söyleniyordu Qufu . Mei Ze 's 'yeniden keşfedilen' baskısı Belgelerinin Kitabı edildi sadece Qing hanedanının bir sahtecilik olduğu gösterilmiştir .
  20. ^ Göre Britannica Ansiklopedisi 9522055 km, ABD'nin toplam alanının, 2 (3.676.486 sq mi), Çin'in o biraz daha küçüktür. Bu arada, CIA World Factbook, 1996'da Büyük Göller kıyı sularıBirleşik Devletler'in toplam alanına eklenenekadar Çin'in toplam alanının Amerika Birleşik Devletleri'ninkinden daha büyük olduğunu belirtir.1989'dan 1996'ya kadar, ABD'nin toplam alanı 9.372.610 km 2 (3.618.780 sq mi)olarak listelenmiştir(kara alanı artı yalnızca iç sular). Listelenen toplam alan 1997'de 9,629,091 km 2'ye (3,717,813 sq mi) (Büyük Göller alanları ve kıyı suları eklendi),2004'te 9,631,418km 2'ye (3,718,711 sq mi), 9,631,420 km'ye değiştirildi.2 2006 yılında (3.718.710 sq mi) ve 9826630 km'ye 2 (katma karasularında) 2007 (3794080 sq mi).
  21. ^ Çin'in Pakistan'la sınırı ve Hindistan'la olan sınırının bir kısmı, tartışmalı Keşmir bölgesinde yer alıyor. Pakistan yönetimi altındaki alan Hindistan tarafından talep edilirken, Hindistan yönetimi altındaki alan Pakistan tarafından talep ediliyor.
  22. ^ Tsung-Dao Lee , [381] Chen Ning Yang , [381] Daniel C. Tsui , [382] Charles K. Kao , [383] Yuan T. Lee , [384] Tu Youyou [385]
  23. ^ Ulusal doğumda beklenen yaşam süresi 1949'da yaklaşık 31 yıldan 2008'de 75 yıla yükseldi, [509] [ daha iyi kaynak gerekli ] ve bebek ölüm oranı 1950'lerde binde 300'den 2001'de yaklaşık 33'e düştü. [510]

Referanslar

  1. ^ "Çin Dini | Çin Dinlerine İlişkin Veriler | GİF" . www.globalreligionfutures.org .
  2. ^ "Xi Jinping, siyasal alanda Marksist-Leninist Düşünceyi 'Çin özellikleriyle' Sinicize etmek 'için büyük girişimlerde bulunuyor," diyor Lutgard Lams "Xi Jinping altında Çin Resmi Söyleminde Stratejik Anlatılar İnceleniyor" Journal of Chinese Political Science (2018 ) cilt 23, s. 387–411, s. 395.
  3. ^ "Çin (Halk Cumhuriyeti) 1982 (rev. 2004)" . Oluşturmak . Erişim tarihi: 25 Ağustos 2019 .
  4. ^ a b "Demografik Yıllığı — Tablo 3: Cinsiyet, nüfus artış hızı, yüzey alanı ve yoğunluğa göre nüfus" (PDF) . BM İstatistikleri. 2007. 24 Aralık 2010 tarihinde orjinalinden (PDF) arşivlendi . Erişim tarihi: 31 Temmuz 2010 .
  5. ^ "Çin" . Encyclopædia Britannica . Erişim tarihi: 16 Kasım 2012 .
  6. ^ "Alana Göre Dünyanın En Büyük Ülkeleri - Dünyaölçerler" . www.worldometers.info .
  7. ^ a b c "Çin" . CIA World Factbook . Erişim tarihi: 23 Kasım 2013 .
  8. ^ a b c 总 人口(Çin'de). Çin Ulusal İstatistik Bürosu . Erişim tarihi: 14 Temmuz 2020 .
  9. ^ "Nüfus yoğunluğu ( kara alanının km 2'si başına düşen kişi )" . IMF . Erişim tarihi: 16 Mayıs 2015 .
  10. ^ a b c d "Dünya Ekonomik Görünüm Veritabanı, Ekim 2020" . IMF.org . Uluslararası Para Fonu . Erişim tarihi: 19 Ekim 2020 .
  11. ^ a b "Çin Ekonomik Güncellemesi, Aralık 2019: Döngüsel Riskler ve Yapısal Zorunluluklar" (PDF) . openknowledge.worldbank.org . Dünya Bankası. s. 21 . Erişim tarihi: 3 Ocak 2020 . Genel gelir eşitsizliğinin bir ölçüsü olan Gini katsayısı 2015'te 0,462'ye düştü ve o zamandan beri 2018'de 0,467'ye yükseldi (Şekil 27). Daha yüksek gelir eşitsizliği kısmen bölgesel eşitsiz gelir dağılımından kaynaklanmaktadır. Doğu kıyı bölgeleri, coğrafi konumu ve reformların erken uygulamaya konması nedeniyle Çin'in hızlı büyümesinin itici gücü olmuştur. Sonuç olarak, doğu kıyı bölgesi şu anda nüfusun yüzde 38'ine ev sahipliği yapıyor ve kişi başına düşen GSYİH, 2018'de orta, batı ve kuzeydoğu bölgelerinden yüzde 77 daha yüksekti. Bu boşluk ilk üç çeyrekte daha da genişledi. Bu, kısmen emtia ve ağır sanayiye daha bağımlı olan iç illerdeki orantısız yavaşlamadan kaynaklanıyor. Yavaşlama yapısal değişimlerden olumsuz etkilendi,özellikle kapasite fazlası için gerekli kesintiler (Şekil 28).
  12. ^ "İnsani Gelişme Raporu 2020" (PDF) . Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı . 15 Aralık 2020 . Erişim tarihi: 15 Aralık 2020 .
  13. ^ "Çin" . Encyclopædia Britannica . Erişim tarihi: 4 Aralık 2017 .
  14. ^ a b c "Amerika Birleşik Devletleri" . Encyclopædia Britannica . Erişim tarihi: 4 Aralık 2017 .
  15. ^ "Çin" . CIA . Erişim tarihi: 3 Temmuz 2016 .
  16. ^ "Amerika Birleşik Devletleri" . CIA . Erişim tarihi: 3 Temmuz 2016 .
  17. ^ "31 Yıllık CIA World Factbook" . CIA . Erişim tarihi: 31 Ocak 2014 .
  18. ^ Çin , Washington Post
  19. ^ Maddison, Angus (2007). Dünya Ekonomisinin Konturları AD 1-2030: Makro-Ekonomik Tarih Denemeleri . Oxford University Press . s. 379. ISBN 978-0-191-64758-1.
  20. ^ "Genel Bakış" . Dünya Bankası . Erişim tarihi: 13 Eylül 2020 .
  21. ^ a b c "Çin" . Oxford İngilizce Sözlüğü .ISBN  0-19-957315-8
  22. ^ Eden, Richard (1555), Yeni Dünya On Yılları , s. 230 .
  23. ^ Myers, Henry Allen (1984). Çin ve Uzak Doğu'nun Batı Görüşleri, Cilt 1 . Asya Araştırma Servisi. s. 34.
  24. ^ Dames, Mansel Longworth, ed. (1918), The Book of Duarte Barbosa, Cilt. II, Londra, s. 211, ISBN 978-81-206-0451-3
  25. ^ Barbosa, Duarte (1946), Livro em que dá Relação do que Viu e Ouviu no Oriente , Lizbon, 22 Ekim 2008 tarihinde orjinalinden arşivlendi. (Portekizcede)
  26. ^ " Çin ". İngiliz Dili Amerikan Miras Sözlüğü (2000). Boston ve New York: Houghton-Mifflin.
  27. ^ a b c Wade, Geoff. " Yelang Devleti ve 'Çin' İsminin Kökeni ". Sino-Platonic Papers , No. 188, Mayıs 2009, s. 20.
  28. ^ Martino, Martin, Novus Atlas Sinensis , Viyana 1655, Önsöz, s. 2.
  29. ^ Bodde, Derk (1978). Denis Twitchett; Michael Loewe (editörler). Cambridge Çin Tarihi: Cilt 1, Ch'in ve Han İmparatorlukları, MÖ 221 - MS 220 . s. 20. ISBN 978-0-521-24327-8.
  30. ^ Yule, Henry (1866). Cathay ve Oradaki Yol . s. 3–7. ISBN 978-81-206-1966-1.
  31. ^ Baxter-Sagart .
  32. ^ a b c Wilkinson, Endymion (2000), Chinese History: A Manual , Harvard-Yenching Institute Monograph No. 52, Cambridge : Harvard University Asia Center, s. 132, ISBN 978-0-674-00249-4
  33. ^ 《尚書》 ,. (Çin'de)
  34. ^ Tang, Xiaoyang; Guo, Sujian; Guo, Baogang (2010). Küreselleşme Çağında Büyük Çin . Lanham, MD: Rowman ve Littlefield Yayıncıları. s. 52–53. ISBN 978-0-7391-3534-1.
  35. ^ Çin mahallesinde "iki" Çin "bayrağı 美國 唐人街 兩面「 中國 」國旗 之 爭" . BBC.
  36. ^ "Chou Hsi-wei on Conflict Zone" . Deutsche Welle. Sözde 'Çin', biz ona 'Anakara' diyoruz, biz 'Tayvan'ız. Birlikte 'Çin'iz.
  37. ^ "Çin-Tayvan İlişkileri" . Dış İlişkiler Konseyi.
  38. ^ "Çin-Tayvan ayrımının arkasında ne var?" . BBC.
  39. ^ Ciochon, Russell; Larick, Roy (1 Ocak 2000). "Çin'deki Erken Homo erectus Araçları" . Arkeoloji . Erişim tarihi: 30 Kasım 2012 .
  40. ^ "Zhoukoudian'daki Pekin Adamı Dünya Mirası Alanı" . UNESCO . 23 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi . Erişim tarihi: 6 Mart 2013 .
  41. ^ Shen, G .; Gao, X .; Gao, B .; Granger, De (Mart 2009). "Zhoukoudian Homo erectus'un yaşı (26) Al / (10) Be defin tarihi" ile belirlendi . Doğa . 458 (7235): 198–200. Bibcode : 2009Natur.458..198S . doi : 10.1038 / nature07741 . ISSN 0028-0836 . PMID 19279636 . S2CID 19264385 .   
  42. ^ Rincon, Paul (14 Ekim 2015). "Fosil dişler, insanları Asya'da '20, 000 yıl erken yerleştirir ' " . BBC News . Alındı 14 Ekim 2015 .
  43. ^ a b Rincon, Paul (17 Nisan 2003). " ' En eski yazı' Çin'de bulundu" . BBC News . Erişim tarihi: 14 Ocak 2020 .
  44. ^ Qiu Xigui (2000). Çince Yazma . Gilbert L. Mattos ve Jerry Norman'ın文字 學 概論 kitabının İngilizce çevirisi. Erken Çin Özel Monograf Serisi No. 4. Berkeley: Erken Çin Araştırmaları Derneği ve Doğu Asya Çalışmaları Enstitüsü, Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley. Mayıs ISBN 978-1-55729-071-7 . 
  45. ^ Tanner, Harold M. (2009). Çin: Bir Tarih . Hackett Publishing. s. 35–36. ISBN 978-0-87220-915-2.
  46. ^ Çin Halk Cumhuriyeti Xia – Shang – Zhou Kronoloji Projesi
  47. ^ "Bronz Çağı Çin" . Ulusal Sanat Galerisi . 25 Temmuz 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 11 Temmuz 2013 .
  48. ^ Çin: Beş Bin Yıllık Tarih ve Medeniyet . HK Press Şehir Üniversitesi. 2007. s. 25. ISBN 978-962-937-140-1.
  49. ^ Pletcher, Kenneth (2011). Çin Tarihi . Britannica Eğitim Yayınları. s. 35. ISBN 978-1-61530-181-2.
  50. ^ Fowler, Jeaneane D .; Fowler, Merv (2008). Çin Dinleri: İnançlar ve Uygulamalar . Sussex Akademik Basın. s. 17. ISBN 978-1-84519-172-6.
  51. ^ William G. Boltz, Erken Çin Yazımı, Dünya Arkeolojisi, Cilt. 17, No. 3, Erken Yazı Sistemleri. (Şubat 1986), s. 420–436 (436).
  52. ^ David N. Keightley, "Art, Ancestors, and the Origins of Writing in China", Representations , No. 56, Special Issue: The New Erudition. (Sonbahar, 1996), s.68–95 [68].
  53. ^ Hollister, Pam (1996). "Zhengzhou" . Schellinger, Paul E .; Salkin, Robert M. (editörler). Uluslararası Tarihi Yerler Sözlüğü: Asya ve Okyanusya . Fitzroy Dearborn Publishers. s. 904. ISBN 978-1-884964-04-6.
  54. ^ Allan, Keith (2013). Oxford Dilbilim Tarihi El Kitabı . Oxford University Press . s. 4. ISBN 978-0-19-958584-7.
  55. ^ "Savaşan Devletler" . Encyclopædia Britannica.
  56. ^ Sima Qian, Burton Watson tarafından çevrildi. Büyük Tarihçinin Kayıtları: Han Hanedanı I , s. 11–12. ISBN 0-231-08165-0 . 
  57. ^ a b Bodde, Derk. (1986). "Ch'in Devleti ve İmparatorluğu", The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 - AD 220 . Denis Twitchett ve Michael Loewe tarafından düzenlenmiştir. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24327-0 . 
  58. ^ a b Lewis, Mark Edward (2007). Erken Çin İmparatorlukları: Qin ve Han . Londra: Belknap Press. ISBN 978-0-674-02477-9.
  59. ^ Cotterell, Arthur (2011), The Imperial Capitals of China , Pimlico, s.  35–36
  60. ^ "Dahlman, Carl J; Aubert, Jean-Eric. Çin ve Bilgi Ekonomisi: 21. Yüzyılı Yakalamak " . Eric.ed.gov aracılığıyla Dünya Bankası Yayınları . Erişim tarihi: 22 Ekim 2012 .
  61. ^ Goucher, Candice; Walton Linda (2013). Dünya Tarihi: Geçmişten Günümüze Yolculuk - Cilt 1: İnsan Kökenlerinden MS 1500'e . Routledge. s. 108. ISBN 978-1-135-08822-4.
  62. ^ Mezgit, Marvin C. (2002). İmparatorluk Çin Askeri Tarihi . iUniverse. s. 214
  63. ^ Ki-Baik Lee (1984). Kore'nin yeni tarihi. Harvard Üniversitesi Yayınları. Mayıs ISBN 978-0-674-61576-2 . s sayfa 47. 
  64. ^ David Andrew Graff (2002). Ortaçağ Çin savaşı, 300–900. Routledge. ISBN 0-415-23955-9 . s. 13. 
  65. ^ Adshead, SAM (2004). T'ang China: Dünya Tarihinde Doğu'nun Yükselişi . New York: Palgrave Macmillan. s. 54
  66. ^ Nishijima, Sadao (1986), "Eski Han'ın Ekonomik ve Sosyal Tarihi", Twitchett, Denis; Loewe, Michael (editörler), Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 - AD 220 , Cambridge: Cambridge University Press, s. 545–607, ISBN 978-0-521-24327-8
  67. ^ Bowman, John S. (2000). Columbia Asya Tarihi ve Kültürü Kronolojileri . New York: Columbia Üniversitesi Yayınları. sayfa  104–105 .
  68. ^ HK Press Şehir Üniversitesi (2007). Çin: Beş Bin Yıllık Tarih ve Medeniyet . Mayıs ISBN 962-937-140-5 . s sayfa 71 
  69. ^ Paludan, Ann (1998). Çin İmparatorlarının Chronicle'ı . Londra: Thames & Hudson. ISBN 0-500-05090-2 . s. 136. 
  70. ^ Neo-Konfüçyüsçülüğün Temelleri: Şarkı ve Ming Dönemlerinin Sekiz Büyük Filozofu . Greenwood Publishing Group. 1999. s. 3. ISBN 978-0-313-26449-8.
  71. ^ "Kuzey Song hanedanı (960–1127)" . Metropolitan Sanat Müzesi . Erişim tarihi: 27 Kasım 2013 .
  72. ^ 从 汝窑 、 修 内 司 窑 和 郊 坛 窑 的 技术 传承 看 宋代 瓷业 的 发展. wanfangdata.com.cn . 15 Şubat 2011 . Alındı Agustos 15 2015 .
  73. ^ Moğol İstilası Eşiğinde Çin'de Günlük Yaşam, 1250–1276 . Stanford University Press. 1962. s. 22 . ISBN 978-0-8047-0720-6.
  74. ^ Ping-ti Ho. "Sung-Chin Çin'in Toplam Nüfusu Tahmini", Études Song , Seri 1, No 1, (1970). s. 33–53.
  75. ^ Rice, Xan (25 Temmuz 2010). "Çinli arkeologların Afrika'daki Ming amiralinin batık gemisi arayışı" . The Guardian . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  76. ^ "Wang Yangming (1472—1529)" . İnternet Felsefe Ansiklopedisi . 9 Kasım 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 9 Aralık 2013 .
  77. ^ 论 明末 士人 阶层 与 资本主义 萌芽 的 关系. docin.com . 8 Nisan 2012 . Alındı 2 Eylül 2015 .
  78. ^ John M. Roberts (1997). Kısa Bir Dünya Tarihi . Oxford University Press. s. 272. ISBN 0-19-511504-X . 
  79. ^ The Cambridge History of China: Cilt 10, Bölüm 1, John K. Fairbank, s. 37
  80. ^ 中国 通史 · 明清史. 九州 出版社. 2010. s. 104–112. ISBN 978-7-5108-0062-7.
  81. ^ 中华 通史 · 第十卷. 花城 出版社. 1996. s. 71. ISBN 978-7-5360-2320-8.
  82. ^ Ainslie Thomas Embree , Carol Gluck (1997). Batı ve Dünya Tarihinde Asya: Öğretme Rehberi . ME Sharpe. s. 597. ISBN 1-56324-265-6 . 
  83. ^ "Çin-Japon Savaşı (1894–95)" . Encyclopædia Britannica . Erişim tarihi: 12 Kasım 2012 .
  84. ^ "İhtiyacın Boyutları - Risk altındaki insanlar ve nüfuslar" . Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) . 1995 . Erişim tarihi: 3 Temmuz 2013 .
  85. ^ Eileen Tamura (1997). Çin: Geçmişini Anlamak. Cilt 1. Hawaii Üniversitesi Yayınları. ISBN 0-8248-1923-3 . s. 146. 
  86. ^ Stephen Haw , (2006). Pekin: Kısa Bir Tarih. Taylor ve Francis, ISBN 0-415-39906-8 . s. 143. 
  87. ^ Bruce Elleman (2001). Modern Çin Savaşı . Routledge. ISBN 0-415-21474-2 . s. 149. 
  88. ^ Graham Hutchings (2003). Modern Çin: Değişim Yüzyılı İçin Bir Kılavuz . Harvard Üniversitesi Yayınları. ISBN 0-674-01240-2 . s. 459. 
  89. ^ Peter Zarrow (2005). Savaş ve Devrimde Çin, 1895–1949 . Routledge. ISBN 0-415-36447-7 . s. 230. 
  90. ^ M. Leutner (2002). 1920'lerde Çin Devrimi: Zafer ve Afet Arasında . Routledge. ISBN 0-7007-1690-4 . s. 129. 
  91. ^ Hung-Mao Tien (1972). Kuomintang China'da Hükümet ve Siyaset, 1927–1937 (Cilt 53) . Stanford University Press. ISBN 0-8047-0812-6 . s. 60–72. 
  92. ^ Suisheng Zhao (2000). Çin ve Demokrasi: Demokratik Bir Çin İçin Beklentileri Yeniden Düşünmek . Routledge. ISBN 0-415-92694-7 . s sayfa 43. 
  93. ^ David Ernest Apter, Tony Saich (1994). Mao Cumhuriyeti'nde Devrimci Söylem . Harvard Üniversitesi Yayınları. ISBN 0-674-76780-2 . s. 198. 
  94. ^ "Nükleer Enerji: Japonya'ya Karşı Savaşın Sonu" . BBC - Tarih. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2013.
  95. ^ "Karar: Uzak Doğu Uluslararası Askeri Mahkeme" . Bölüm VIII: Konvansiyonel Savaş Suçları (Acımasızlıklar). Kasım 1948. Erişim tarihi: 4 Şubat 2013.
  96. ^ Doenecke, Justus D .; Stoler, Mark A. (2005). Franklin D. Roosevelt'in Dış Politikalarını Tartışıyor, 1933–1945 . Rowman ve Littlefield. ISBN 978-0-8476-9416-7.
  97. ^ "Genel güvenlikle ilgili Moskova Bildirgesi" . Birleşmiş Milletler Yıllığı 1946–1947 . Lake Success, NY: Birleşmiş Milletler. 1947. s. 3. OCLC 243471225 . Alındı 25 Nisan 2015 . 
  98. ^ "Birleşmiş Milletler Beyannamesi" . Birleşmiş Milletler . Erişim tarihi: 20 Haziran 2015 .
  99. ^ Hoopes, Townsend ve Douglas Brinkley. FDR ve BM'nin Oluşturulması (Yale University Press, 1997)
  100. ^ Gaddis, John Lewis (1972). Birleşik Devletler ve Soğuk Savaşın Kökenleri, 1941–1947 . Columbia Üniversitesi Yayınları. s.  24 –25. ISBN 978-0-231-12239-9.
  101. ^ Tien, Hung-mao (1991). "Anayasal Bilmece ve Reform İhtiyacı" . Feldman, Harvey (ed.). Anayasal Reform ve Çin Cumhuriyeti'nin Geleceği . ME Sharpe. s. 3. ISBN 978-0-87332-880-7.
  102. ^ "Çin halkı ayağa kalktı" . UCLA Doğu Asya Çalışmaları Merkezi. 18 Şubat 2009 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 16 Nisan 2006 .
  103. ^ " 'Çin Halk Cumhuriyeti İlişkin Veriler Peaslee Amos J. (1956), ' ", Milletler, anayasaları Vol. I, 2. baskı., Dordrecht: Springer, s. 533, ISBN 978-94-017-7125-2
  104. ^ Chaurasia, Radhey Shyam (2004), Modern Çin Tarihi , Yeni Delhi: Atlantik, s. 1 , ISBN 978-81-269-0315-3
  105. ^ Ben Westcott; Lily Lee (30 Eylül 2019). "Komünist Çin'in başlangıcında doğdular. 70 yıl sonra, ülkeleri tanınmaz hale geldi" . CNN .
  106. ^ "Hainan Adası'nın Kırmızı Yakalaması" . Tuscaloosa Haberleri . 9 Mayıs 1950 . Erişim tarihi: 20 Temmuz 2013 .
  107. ^ "Tibetliler" (PDF) . Güney Kaliforniya Üniversitesi. 16 Ekim 2013 tarihinde orjinalinden (PDF) arşivlendi . Erişim tarihi: 20 Temmuz 2013 .
  108. ^ John W. Garver (1997). Çin-Amerikan ittifakı: Milliyetçi Çin ve Asya'da Amerikan Soğuk Savaş stratejisi . ME Sharpe. s. 169. ISBN 978-0-7656-0025-7. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2013 .
  109. ^ Busky, Donald F. (2002). Tarih ve Teoride Komünizm . Greenwood Publishing Group. s. 11.
  110. ^ "Bir Ülke Araştırması: Çin" . www.loc.gov . Erişim tarihi: 3 Ekim 2017 .
  111. ^ Madelyn Holmes (2008). Yeni Çin'in öğrencileri ve öğretmenleri: on üç görüşme . McFarland. s. 185. ISBN 978-0-7864-3288-2. Erişim tarihi: 7 Kasım 2011 .
  112. ^ "Gerçeğe açlık: Anakarada yasaklanan yeni bir kitap, Büyük Kıtlığın kesin hikayesi haline geliyor." , Chinaelections.org, 7 Temmuz 2008 Arşivlenen de 10 Şubat 2012 Wayback Machine
  113. ^ Mirsky, Jonathan (9 Aralık 2012). "Doğal Olmayan Afet" . The New York Times . Erişim tarihi: 7 Aralık 2012 .
  114. ^ Holmes, Leslie. Komünizm: Çok Kısa Bir Giriş ( Oxford University Press 2009). Mayıs ISBN 978-0-19-955154-5 . s. 32 "Çinlilerin ölü sayısına dair çoğu tahmin 15 ila 30 milyon arasında." 
  115. ^ Michael YM Kao. Harvey Feldman ve Michael YM Kao (ed., 1988): Tayvan in a Time of Transition içinde "Tayvan ve Pekin'in Birleşme Kampanyaları". New York: Paragon Evi. s. 88.
  116. ^ Hart-Landsberg, Martin; ve Burkett, Paul. "Çin ve Sosyalizm: Pazar Reformları ve Sınıf Mücadelesi" . Aylık İnceleme. Erişim tarihi: 30 Ekim 2008.
  117. ^ Harding, Harry (Aralık 1990). "Tiananmen'in Çin'in Dış Politikasına Etkisi" . Ulusal Asya Araştırma Bürosu . 4 Nisan 2014 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 28 Kasım 2013 .
  118. ^ "Küresel yoksulluğun ulus dolar trendi" . China Daily . 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi . 11 Temmuz 2003. 14 Ağustos 2011 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 10 Temmuz 2013 .
  119. ^ "Çin'in 90'lı Yıllardaki Ortalama Ekonomik Büyümesi Dünyada 1. Sırada" . People's Daily . 1 Mart 2000 . Erişim tarihi: 10 Temmuz 2013 .
  120. ^ Carter, Shan; Cox, Amanda; Burgess, Joe; Aigner, Erin (26 Ağustos 2007). "Çin'in Çevre Krizi" . The New York Times . Erişim tarihi: 16 Mayıs 2012 .
  121. ^ Griffiths, Daniel (16 Nisan 2004). "Çin, büyüme hızı konusunda endişeli" . BBC News . Erişim tarihi: 16 Nisan 2006 .
  122. ^ Çin: Göçmenler, Öğrenciler, Tayvan . Göç Haberleri. Ocak 2006.
  123. ^ Cody, Edward (28 Ocak 2006). "Kırsal Karışıklık Karşısında, Çin Reformları Başlatıyor" . Washington Post . ISSN 0190-8286 . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 . 
  124. ^ "Çin, banka borç verme oranlarını serbest bıraktı" . BBC News . 19 Temmuz 2013 . Erişim tarihi: 19 Temmuz 2013 .
  125. ^ Evans-Pritchard, Ambrose (23 Temmuz 2013). "Çin ekonominin durması ve 7 adet büyüme zemini belirlemesi nedeniyle yeni bir canlanma bekliyor" . The Daily Telegraph . Erişim tarihi: 25 Temmuz 2013 .
  126. ^ Davies, Gavyn (25 Kasım 2012). "Xi Jinping'in on yılı" . Financial Times . Erişim tarihi: 27 Kasım 2012 .
  127. ^ "Çin, devlet borç denetimi emri verdi" . BBC News . 29 Temmuz 2013 . Erişim tarihi: 29 Temmuz 2013 .
  128. ^ Joong, Shik Kang; Wei, Liao (Mayıs 2016). "Çin İthalatı: Yavaşlamanın Arkasında Ne Var?" (PDF) . Uluslararası Para Fonu . Erişim tarihi: 28 Mayıs 2018 .
  129. ^ Yglesias, Matthew (15 Kasım 2013). "Çin bir çocuk politikasına son veriyor" . Kayrak . 16 Kasım 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 16 Kasım 2013 .
  130. ^ "Çin başkanı, 1,5 milyonu ele geçirdikten sonra yolsuzlukla mücadele baskısını artırdı" . NBC Haberleri .
  131. ^ "Kuşak ve Yol Girişimi" . Dünya Bankası. 19 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi . Erişim tarihi: 10 Mart 2019 .
  132. ^ "Koronavirüs: Bilim Adamlarının Şimdiye Kadar Öğrendikleri" . New York Times . Erişim tarihi: 14 Mart 2020 .
  133. ^ "Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) - Araştırma ve İstatistik" . Verilerdeki Dünyamız . Oxford Üniversitesi . Erişim tarihi: 14 Mart 2020 .
  134. ^ Beck, Hylke E .; Zimmermann, Niklaus E .; McVicar, Tim R .; Vergopolan, Noemi; Berg, Alexis; Wood, Eric F. (30 Ekim 2018). "1 km çözünürlükte şimdiki ve gelecekteki Köppen-Geiger iklim sınıflandırması haritaları" . Bilimsel Veriler . 5 : 180214. Bibcode : 2018NatSD ... 580214B . doi : 10.1038 / sdata.2018.214 . PMC 6207062 . PMID 30375988 .  
  135. ^ "Nepal ve Çin, Everest Dağı'nın yüksekliği konusunda hemfikirdir . " BBC News . 8 Nisan 2010 . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 .
  136. ^ "Dünyanın En Alçak Yerleri" . Milli Park Servisi . 28 Şubat 2015 . Erişim tarihi: 2 Aralık 2013 .
  137. ^ Çin Bölgesel İklim Çalışmaları . Springer. 2008. s. 1. bibcode : 2008rcsc.book ..... F . ISBN 978-3-540-79242-0.
  138. ^ Waghorn, Terry (7 Mart 2011). "Çölleşmeyle Mücadele" . Forbes . Erişim tarihi: 21 Ocak 2020 .
  139. ^ "Pekin sekizinci kum fırtınasıyla vuruldu" . BBC News . 17 Nisan 2006 . Erişim tarihi: 21 Ocak 2020 .
  140. ^ Coonan, Clifford (9 Kasım 2007). "Toplanan kum fırtınası: Çöl, eksik su" . The Independent . 24 Nisan 2008 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 23 Temmuz 2014 .
  141. ^ Reilly, Michael (24 Kasım 2008). "Himalaya buzulları çok daha hızlı eriyor" . NBC Haberleri . Erişim tarihi: 21 Eylül 2011 .
  142. ^ Çin'in Yeni Büyüme Yolu: 14. Beş Yıllık Plandan Karbon Tarafsızlığına (PDF) (Rapor). Enerji Vakfı Çin. Aralık 2020. s. 24.
  143. ^ "Mala göre ülkeler" . FAOSTAT . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  144. ^ Williams, Jann (10 Aralık 2009). "Biyoçeşitlilik Tema Raporu" . Environment.gov.au . 11 Ağustos 2011 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Alındı 27 Nisan 2010 .
  145. ^ En Yüksek Biyolojik Çeşitlilik olan ülkeler Arşivlenen de 26 Mart 2013 Wayback Machine . Mongabay.com. 2004 verileri. Alındı ​​24 Nisan 2013.
  146. ^ "Ülke Profilleri - Çin" . Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi . Erişim tarihi: 9 Aralık 2012 .
  147. ^ "[İngilizce çevirisi: Çin Biyolojik Çeşitliliği Koruma Stratejisi ve Eylem Planı. 2011–2030 Yılları]" (PDF) . Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi . Erişim tarihi: 9 Aralık 2012 .
  148. ^ IUCN Girişimler - Memeliler - Verilerin Analizi - Coğrafi Desenler 2012 Arşivlenen 2013 12 May Wayback Machine . IUCN. Alındı ​​24 Nisan 2013. Veriler, Tayvan'daki türleri içermez.
  149. ^ En kuş türlerinin sahip ülkeler Arşivlenen 2013 16 Şubat Wayback Machine . Mongabay.com. 2004 verileri. Alındı ​​24 Nisan 2013.
  150. ^ En çok sürüngen türüne sahip ülkeler . Mongabay.com. 2004 verileri. Alındı ​​24 Nisan 2013.
  151. ^ IUCN Girişimler - Amfibiler - Verilerin Analizi - Coğrafi Desenler 2012 Arşivlenen 2013 12 May Wayback Machine . IUCN. Alındı ​​24 Nisan 2013. Veriler, Tayvan'daki türleri içermez.
  152. ^ En çok tehlike altındaki türlerin IUCN Kırmızı Liste ile En İyi 20 ülke Arşivlenen 24 Nisan 2013 Wayback Machine . 5 Mart 2010. Erişim tarihi: 24 Nisan 2013.
  153. ^ "Doğa Rezervleri" . Çin İnternet Bilgi Merkezi . 15 Kasım 2010 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 2 Aralık 2013 .
  154. ^ "Çin Nehir Yunuslarının Soyu Tükendi" . National Geographic Topluluğu . 17 Aralık 2013 . Erişim tarihi: 17 Ekim 2019 .
  155. ^ En damarlı bitki türlerinin sahip ülkeler Arşivlenen de Ocak 2014 12 Wayback Machine . Mongabay.com. 2004 verileri. Alındı ​​24 Nisan 2013.
  156. ^ a b Çin (3 ed.). Kaba Kılavuzlar. 2003. s. 1213. ISBN 978-1-84353-019-0.
  157. ^ Koruma Biyolojisi: Tropiklerden Sesler . John Wiley & Sons. 2013. s. 208. ISBN 978-1-118-67981-4.
  158. ^ Liu, Ji-Kai (2007). "Çin'deki yüksek mantarlardan ikincil metabolitler ve biyolojik aktiviteleri" . İlaç Keşifleri ve Terapötikler . 1 (2): 94. 7 Aralık 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi .
  159. ^ Ma, Xiaoying; Ortalano, Leonard (2000). Çin'de Çevre Düzenleme . Rowman ve Littlefield Yayıncıları. s. 1. ISBN 978-0-8476-9399-3.
  160. ^ "Çin, 'kanser köylerini ' kabul ediyor " . BBC News . 22 Şubat 2013 . Erişim tarihi: 23 Şubat 2013 .
  161. ^ Soekov, Kimberley (28 Ekim 2012). "Çevik kuvvet polisi ve protestocular Çin kimya fabrikası konusunda çatıştı" . BBC News . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 .
  162. ^ "Çin'de hava kalitesi sosyal bir sorun mu?" . ChinaPower Projesi . 15 Şubat 2016 . 26 Mart 2020 tarihinde alındı .
  163. ^ "Ortam hava kirliliği: Maruz kalma ve hastalık yükünün küresel bir değerlendirmesi" . Dünya Sağlık Örgütü . Alındı 28 Nisan 2018 .
  164. ^ Chestney, Nina (10 Haziran 2013). "Küresel karbon emisyonları 2012'de rekor seviyeye ulaştı" . Reuters . Erişim tarihi: 3 Kasım 2013 .
  165. ^ a b "Her Ülkenin CO2 Emisyonları Payı | İlgili Bilim Adamları Birliği" . Endişeli Bilim Adamları Birliği . Ağustos 2020 . Erişim tarihi: 30 Ekim 2020 .
  166. ^ "Çin su kirliliğinde ilerleme kaydedildiğini söylüyor, ancak savaş devam ediyor" . Güney Çin Sabah Postası . 1 Haziran 2018 . 26 Mart 2020 tarihinde alındı .
  167. ^ "Çin'in on yıl planı suya" Arşivlenen de 30 Ekim 2011 Wayback Machine . Dünya Enstitüsü. Columbia Üniversitesi . 24 Ekim 2011. Erişim tarihi: 23 Kasım 2011.
  168. ^ Grantham, HS; Duncan, A .; Evans, TD; Jones, KR; Beyer, HL; Schuster, R .; Walston, J .; Ray, JC; Robinson, JG; Callow, M .; Clements, T .; Costa, HM; DeGemmis, A .; Elsen, PR; Ervin, J .; Franco, P .; Goldman, E .; Goetz, S .; Hansen, A .; Hofsvang, E .; Jantz, P .; Jupiter, S .; Kang, A .; Langhammer, P .; Laurance, WF; Lieberman, S .; Linkie, M .; Malhi, Y .; Maxwell, S .; Mendez, M .; Mittermeier, R .; Murray, NJ; Possingham, H .; Radachowsky, J .; Saatchi, S .; Samper, C .; Silverman, J .; Shapiro, A .; Strassburg, B .; Stevens, T .; Stokes, E .; Taylor, R .; Gözyaşı, T .; Tizard, R .; Venter, O .; Visconti, P .; Wang, S .; Watson, JEM (2020). "Ormanların antropojenik modifikasyonu, kalan ormanların yalnızca% 40'ının yüksek ekosistem bütünlüğüne sahip olduğu anlamına gelir - Tamamlayıcı Materyal" .Doğa İletişimi . 11 (1): 5978. doi : 10.1038 / s41467-020-19493-3 . ISSN  2041-1723 . PMC  7723057 . PMID  33293507 .
  169. ^ Friedman, Lisa (25 Mart 2010). "Çin Temiz Teknolojiye 34,6 Milyar Dolarlık Yatırım Yaparak Başlıca Ülkelerin Lideri" . The New York Times . Alındı 27 Nisan 2010 .
  170. ^ Black, Richard (26 Mart 2010). "Çin temiz enerji konusunda ilerliyor" . BBC News . Alındı 27 Nisan 2010 .
  171. ^ Perkowski, Jack (27 Temmuz 2012). "Çin Yenilenebilir Enerji Yatırımında Dünyaya Liderlik Ediyor" . Forbes . Erişim tarihi: 5 Aralık 2012 .
  172. ^ Bradsher, Keith (30 Ocak 2010). "Çin, temiz enerji üretmek için küresel yarışa öncülük ediyor" . The New York Times .
  173. ^ "Çin'in yenilenebilir enerji için büyük itici gücü" . Scientific American . 4 Ağustos 2008. Erişim tarihi: 24 Eylül 2011.
  174. ^ "Çin 2020 yılına kadar 361 milyar doları yenilenebilir yakıta aktaracak" . Reuters . Erişim tarihi: 28 Mayıs 2018 .
  175. ^ Mishra, DP (1 Kasım 2010). "Çin, temiz enerji üretiminde dünyanın en iyisi" . Ecosensorium . Alındı 24 Eylül 2011 .
  176. ^ "2015 Anahtar Dünya Enerji İstatistikleri" (PDF) . rapor . Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) . Erişim tarihi: 1 June 2016 .
  177. ^ 2016 Küresel Fotovoltaik Piyasalarının Anlık Görüntüsü, s. 7 , Uluslararası Enerji Ajansı, 2017
  178. ^ "AWEA 2016 Dördüncü Çeyrek Pazar Raporu" . AWEA . Amerikan Rüzgar Enerjisi Derneği. Arşivlenmiş orijinal 11 Şubat 2017 tarihinde . Erişim tarihi: 9 Şubat 2017 .
  179. ^ "Yenilenebilir Enerji İstatistikleri 2019" (PDF) . Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı . Erişim tarihi: 30 Ekim 2020 .
  180. ^ Amitendu, Palit (2012). Çin-Hindistan Ekonomisi: Zorluklar, Rekabet ve İşbirliği . Routledge . s. 4. ISBN 978-1-136-62162-8.
  181. ^ "Coğrafya" . Çin İnternet Bilgi Merkezi . 13 Eylül 2015 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Alındı 31 Mayıs 2015 .
  182. ^ "Amerika Birleşik Devletleri" . Encyclopædia Britannica . 25 Mart 2008 alındı .
  183. ^ Rosenberg, Matt. "Hangi ülke diğer ülkelerle en çok sınır komşusudur?" . About.com . 19 Ekim 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 5 Aralık 2013 .
  184. ^ a b c "Çin Halk Cumhuriyeti Anayasası" . www.constituteproject.org . Erişim tarihi: 17 Ocak 2020 .
  185. ^ "ÇKP'nin barışçıl muhalefeti susturmak için mahkemeleri kullanması, otoriter rejimlerin ayırt edici özelliğidir: ABD" . ANI News . Erişim tarihi: 9 Aralık 2020 .
  186. ^ Unger, Jonathan; Chan, Anita (Ocak 1995). "Çin, Korporatizm ve Doğu Asya Modeli". Avustralya Çin İşleri Dergisi . 33 (33): 29–53. doi : 10.2307 / 2950087 . JSTOR 2950087 . S2CID 151206422 .  
  187. ^ a b "Dünyada Özgürlük 2011: Çin" . Freedom House . 2011 . Erişim tarihi: 19 Haziran 2013 .
  188. ^ a b "İstişari Demokrasi, Halkın Demokrasisi" . www.chinatoday.com.cn . 26 Mart 2020 tarihinde alındı .
  189. ^ "Xi, sosyalizme bağlılığını Çin özellikleriyle yineliyor" . Xinhua Haber Ajansı . 5 Ocak 2013. 1 Şubat 2016 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 14 Ocak 2020 .
  190. ^ Lutgard Lams, "Xi Jinping altında Çin Resmi Söyleminde Stratejik Anlatıların İncelenmesi" Journal of Chinese Political Science (2018) cilt 23, s. 387–411, s. 395.
  191. ^ a b Wei, Changhao (11 Mart 2018). "Açıklamalı Çeviri: 2018 ÇHC Anayasasında Değişiklik (Sürüm 2.0)" . NPC Gözlemcisi . Erişim tarihi: 22 Ağustos 2019 .
  192. ^ Hernández, Javier C. (25 Ekim 2017). "Çin'in 'Her Şeyin Başkanı': Xi Jinping'in Birçok Unvanının Arkasında" . The New York Times . ISSN 0362-4331 . Erişim tarihi: 14 Ocak 2020 . Bay Xi'nin en önemli unvanı, Komünist Parti'deki en güçlü pozisyon olan genel sekreterdir. Çin'in tek partili sisteminde, bu sıralama ona hükümet üzerinde neredeyse kontrolsüz bir yetki veriyor. 
  193. ^ Phillips, Tom (24 Ekim 2017). "Xi Jinping, Çin'in anayasa değişikliğiyle Mao'dan bu yana en güçlü lider oldu" . The Guardian . ISSN 0261-3077 . 24 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi . Alındı 24 Ekim 2017 . 
  194. ^ Bajoria, Jayshree (12 Ekim 2017). "Çin Komünist Partisi" . Dış İlişkiler Konseyi . 11 Mayıs 2010 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Alındı 27 Nisan 2010 .
  195. ^ "Demokratik Partiler" . People's Daily . Erişim tarihi: 8 Aralık 2013 .
  196. ^ "Çin Nasıl Yönetilir: Ulusal Halk Kongresi" . BBC News . Erişim tarihi: 14 Temmuz 2009 .
  197. ^ Shirk, Susan (13 Kasım 2012). "Çin'in Sonraki Liderleri: Neyin Tehlikede Olduğuna Dair Bir Kılavuz" . Çin Dosyası . Alındı 31 Mayıs 2015 .
  198. ^ Moore, Malcolm (15 Kasım 2012). "Xi Jinping, Çin Komünist Partisinin yeni liderini taçlandırdı" . The Daily Telegraph . Erişim tarihi: 15 Kasım 2012 .
  199. ^ "Pekinliler Daha Fazla Anket Seçimi Alır" . China Daily . 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi . 8 Aralık 2003. 3 Haziran 2004 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 18 Şubat 2007 .
  200. ^ Lohmar, Bryan; ve Somwaru, Agapi; Çin'in Arazi Kullanım Hakkı Sistemi, Yapısal Uyumun Önünü Açıyor mu? . 1 Mayıs 2006. USDA Ekonomik Araştırma Servisi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2006.
  201. ^ "Çin kongresinde Xi Jinping, partiyi ülke üzerindeki hakimiyetini sıkılaştırmaya çağırıyor" . Washington Post . 18 Ekim 2017 . Erişim tarihi: 3 Mart 2020 .
  202. ^ "Çin, zengin ve fakir arasında hızla büyüyen uçurum konusunda alarm veriyor" . Associated Press . 11 Mayıs 2002. 10 Haziran 2014 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 1 Şubat 2013 .
  203. ^ "Bir Bakış Açısı: Çin, Batı'dan daha meşru mu?" . BBC News . 2 Kasım 2012 . Erişim tarihi: 14 Ocak 2020 .
  204. ^ Kerry Brown (2013). Çağdaş Çin . Macmillan Uluslararası Yüksek Öğrenim - Sidney Üniversitesi. s. 7. ISBN 978-1-137-28159-3.
  205. ^ "Küresel Diplomasi Endeksi - Ülke Sıralaması" . Lowy Enstitüsü . Erişim tarihi: 13 Ekim 2020 .
  206. ^ "Çin'in artık diğer ülkelerden daha fazla diplomatik görevi var" . BBC News . 27 Kasım 2019 . Erişim tarihi: 21 Ekim 2020 .
  207. ^ Chang, Eddy (22 Ağustos 2004). Perseverance , The Taipei Times , Wayback Machine'de 6 Ağustos 2007'de Arşivlenen BM'de karşılığını alacak .
  208. ^ "Çin, Kopenhag zirvesinde diğer gelişmekte olan ülkelerle iletişimin şeffaf olduğunu söylüyor" . People's Daily . 21 Aralık 2009 . Erişim tarihi: 31 Ocak 2019 .
  209. ^ "Bric zirvesi, daha fazla etki talebiyle Çin'de sona erdi" . BBC News . 14 Nisan 2011 . Erişim tarihi: 24 Ekim 2011 .
  210. ^ "Tayvanlı Ma ABD'de mola verecek: rapor" . Agence France-Presse . 12 Ocak 2010. 9 Eylül 2015 tarihinde orjinalinden arşivlendi .
  211. ^ Macartney, Jane (1 Şubat 2010). "Çin, ABD'nin Tayvan'a silah satışının daha geniş ilişkileri tehdit edebileceğini söylüyor" . The Times . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 .
  212. ^ Keith, Ronald C. Çin içten dışa - Halk cumhuriyetini dünyaya uyduruyor . PlutoPress. s. 135–136.
  213. ^ "Bir Otoriter Eksen Yükseliyor mu?" . Diplomat . 29 Haziran 2012. 16 Aralık 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi .
  214. ^ "Çin ve Rusya şimdiye kadarki en büyük ortak askeri tatbikatı başlattı" . Deutsche Welle . 5 Temmuz 2013 . Erişim tarihi: 5 Temmuz 2013 .
  215. ^ "Rusya Devlet Başkanı Putin'in Çin ziyaretine enerji hakim" . BBC News . 5 Haziran 2012 . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  216. ^ Gladstone, Rick (19 Temmuz 2012). "Rusya ve Çin Veto Suriye Yaptırımlar bir başka Çözünürlük olarak BM'de Sürtünme" . The New York Times . ISSN 0362-4331 . Erişim tarihi: 15 Kasım 2012 . 
  217. ^ "Xi Jinping: Rusya-Çin bağları 'dünya barışını garanti ediyor ' " . BBC News . 23 Mart 2013 . Erişim tarihi: 23 Mart 2013 .
  218. ^ Monaghan, Angela (10 Ocak 2014). "Çin, dünyanın en büyük ticaret ülkesi olarak ABD'yi geride bıraktı" . The Guardian . ISSN 0261-3077 . Erişim tarihi: 4 Aralık 2019 . 
  219. ^ Desjardins, Jeff (27 Nisan 2016). "Çin'in Ticaretteki Yükselen Hakimiyetini Gösteren Dört Harita" . Görsel Kapitalist . Erişim tarihi: 4 Aralık 2019 .
  220. ^ Dillon, Dana; ve Tkacık, John, Jr .; Çin'in Asya Arayışı . Politika İncelemesi . Aralık 2005 ve Ocak 2006. Sayı 134. Erişim tarihi 22 Nisan 2006.
  221. ^ Smith, Matt (10 Ekim 2000). "Clinton, Çin ticaret tasarısını imzaladı" . CNN . 5 Mayıs 2009 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  222. ^ "Çin ithalatında ABD ticaret açığı arttı" . BBC News . 14 Ekim 2010 . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 .
  223. ^ "Çin, Obama yuan uvertürüne direniyor" . BBC News . 13 Nisan 2010 . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  224. ^ a b Palmer, Doug (24 Eylül 2012). "Obama Çin'i para manipülatörü olarak adlandırmalı: Romney yardımcısı" . Reuters . Erişim tarihi: 6 Ekim 2012 .
  225. ^ "ABD, Çin'in para manipülatörü olmadığını söylüyor" . BBC News . 27 Kasım 2012 . Alındı Kasım 28 2012 .
  226. ^ McLaughlin, Abraham (30 Mart 2005). "Yükselen Çin, Afrika'daki ABD nüfuzuna karşı koyuyor" . Hıristiyan Bilim Monitörü . ISSN 0882-7729 . 16 Ağustos 2007 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 . 
  227. ^ Lyman, Princeton (21 Temmuz 2005). "Çin'in Afrika'da Yükselen Rolü" . Dış İlişkiler Konseyi . 15 Temmuz 2007 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Alındı 26 Haziran 2007 .
  228. ^ Politzer, Malia (6 Ağustos 2008). "Çin ve Afrika: Daha Güçlü Ekonomik Bağlar Daha Fazla Göç Demektir" . Göç Politikası Enstitüsü . Erişim tarihi: 26 Ocak 2013 .
  229. ^ "Çin-Afrika ticareti muhtemelen rekor seviyeye ulaşacak" . China Daily . 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi . 28 Aralık 2012. 31 Aralık 2012 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 29 Ocak 2013 .
  230. ^ Condon, Madison (1 Ocak 2012). "Afrika'da Çin: Müdahale Etmeme Politikasının Batı Kalkınma İkilemine Kattığı Şey" . PRAXIS: Fletcher İnsan Güvenliği Dergisi . 27 : 5.
  231. ^ Se, Young Lee; Woo, Ryan (25 Ekim 2019). "Çin, Brezilya'dan tarımsal, sanayi malları ithalatını artırmaya istekli olduğunu söylüyor" . Reuters . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  232. ^ "Bir bakışta Çin-Arjantin bağları" . China Daily . 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi . 2 Aralık 2018 . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  233. ^ "Çin, 'Kuşak ve Yol' projelerinde borç erteleme çağrıları dalgasıyla karşı karşıya" . Financial Times . 30 Nisan 2020.
  234. ^ Harry G. Broadman "Afrika´s İpek Yolu" (2007); Wolf D. Hartmann, Wolfgang Maennig, Run Wang: Chinas neue Seidenstraße. Frankfurt am Main 2017, s. 59; Marcus Hernig: Die Renaissance der Seidenstraße (2018), s. 112; Harry de Wilt: Bir Kuşak, Bir Yol, Kuzey Denizi ana limanları için bir Çin krizi mi? World Cargo News'te, 17 Aralık 2019; Guido Santevecchi: Di ​​Maio e la Via della Seta: «Faremo i conti nel 2020», siglato accordo su Trieste in Corriere della Sera: 5 Kasım 2019.
  235. ^ "Çin İç Savaşı" . Cultural-China.com. 12 Eylül 2013 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 16 Haziran 2013 . Bugüne kadar, hiçbir ateşkes veya barış antlaşması imzalanmadığından, İç Savaş'ın yasal olarak bitip bitmediği konusunda tartışmalar var.
  236. ^ "Başbakan Modi'nin Ladakh ziyaretinden sonra Pekin'e göre Çin'i yayılmacı olarak görmenin temeli yok" . Hindistan Bugün . Erişim tarihi: 13 Ağustos 2020 .
  237. ^ Fravel, M. Taylor (1 Ekim 2005). "Rejim Güvensizliği ve Uluslararası İşbirliği: Bölgesel Anlaşmazlıklarda Çin'in Uzlaşmalarının Açıklanması". Uluslararası Güvenlik . 30 (2): 46–83. doi : 10.1162 / 016228805775124534 . ISSN 0162-2889 . S2CID 56347789 .  
  238. ^ Fravel, M. Taylor (2008). Güçlü Sınırlar, Güvenli Ulus: Çin'in Bölgesel Anlaşmazlıklarında İşbirliği ve Çatışma . Princeton University Press. ISBN 9780691136097.
  239. ^ "Çin, Güney Çin Denizi sığınağına karşı savaş hazırlığını reddediyor" . BBC News . 12 Mayıs 2012 . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  240. ^ "Issız adalar Çin-Japonya bağlarını nasıl bozdu" . BBC News . 27 Kasım 2013 . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  241. ^ Sorman, Guy (2008). Yalan İmparatorluğu: Yirmi Birinci Yüzyılda Çin Hakkındaki Gerçek . sayfa 46, 152. ISBN 978-1-59403-284-4.
  242. ^ "2009 Dünya Raporu: Çin" . İnsan Hakları İzleme Örgütü . Erişim tarihi: 14 Temmuz 2009 .
  243. ^ "Çin İnternet Kullanıcılarının Adları Kaydetmesini Gerektirir" . My Way News aracılığıyla AP. 28 Aralık 2012. Erişim tarihi: 29 Aralık 2012.
  244. ^ Bradsher, Keith (28 Aralık 2012). "Çin İnternet Kullanımındaki Kısıtlamalarını Sertleştiriyor" . The New York Times . ISSN 0362-4331 . Erişim tarihi: 25 Ocak 2020 . 
  245. ^ Kral Gary; Pan, Jennifer; Roberts, Margaret E. (Mayıs 2013). "Çin'deki Sansür Nasıl Hükümet Eleştirisine İzin Veriyor Ama Toplu İfadeyi Susturuyor" (PDF) . American Political Science Review . 107 (2): 326–343. doi : 10.1017 / S0003055413000014 . Erişim tarihi: 6 Mart 2015 . Temel teorik bulgumuz, pek çok araştırma ve yorumun aksine, sansür programının amacının devlete veya Komünist Parti'ye yönelik eleştiriyi bastırmak olmadığıdır.
  246. ^ Raphael, René; Ling, Xi (23 Ocak 2019). "Disiplin ve Cezalandırma: Çin'in Sosyal Kredi Sisteminin Doğuşu" . Ulus . Erişim tarihi: 14 Ocak 2020 .
  247. ^ "Çin'in davranış izleme sistemi, bazılarının seyahat ve mülk satın almasını engelliyor" . CBS News . 24 Nisan 2018 . Erişim tarihi: 25 Ocak 2020 .
  248. ^ Kobie, Nicole (21 Ocak 2019). "Çin'in sosyal kredi sistemi hakkındaki karmaşık gerçek" . Kablolu . Erişim tarihi: 7 June 2019 .
  249. ^ Tang, Didi (9 Ocak 2014). "Zorla kürtaj, Çin politikasındaki suistimallerin altını çiziyor" . Associated Press . 7 Kasım 2014 tarihinde orjinalinden arşivlendi . Erişim tarihi: 16 Ocak 2020 .
  250. ^ a b "Çin, Sincan'da dini faaliyetleri yasakladı" . Financial Times . 2 Ağustos 2012. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2012.
  251. ^ Fan, Maureen; Cha, Ariana Eunjung (24 Aralık 2008). "Çin'in Başkent Davaları Hala Gizli, Keyfi" . Washington Post . ISSN 0190-8286 . Alındı Agustos 16 2010 . 
  252. ^ Millard, Robin (27 Mart 2012). "Af, Çin'de ölüm cezası konusunda umut görüyor" . Agence France-Presse . Alındı 31 Mayıs 2015 .
  253. ^ Christian Göbel ve Lynette H. Ong, "Çin'de toplumsal huzursuzluk." Uzun Brifing, Avrupa Çin Araştırmaları ve Akademik Ağı (ECRAN) (2012) s.18 .
  254. ^ "Dalai Lama yanıklara çarptı" . 7 Kasım 2011 - www.bbc.com aracılığıyla.
  255. ^ Elmas, Rayhan Asat, Yonah. "Dünyanın Teknolojik Açıdan En Sofistike Soykırımı Sincan'da Oluyor" .
  256. ^ Hatton, Celia (27 Haziran 2013). "Çin 'iki milyon Tibetliyi taşıyor " " . BBC News . Alındı 27 Haziran 2013 .
  257. ^ "Yeni huzursuzluk Çin'in Xinjiang'ını vurdu" . BBC News . 29 Haziran 2013 . Erişim tarihi: 29 Haziran 2013 .
  258. ^ Graham-Harrison, Emma; Garside, Juliette (24 Kasım 2019). " ' Kaçışa izin vermeyin': sızıntı, Çin'in geniş hapishane kampı ağının gerçekliğini ortaya çıkarıyor" . The Guardian . ISSN 0261-3077 . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020 . 
  259. ^ "Uluslararası Dini Özgürlük 2019 Raporu: Çin - Sincan" . 2019. 16 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi .
  260. ^ Denyer, Simon (28 Şubat 2018). "Çin, ABD'li muhabirlerin akrabalarını Sincan'daki haberler nedeniyle cezalandırıyor . " Washington Post .